ЯҢАЛЫКЛАР

Төбәкара ЭКОфорумның максаты булып мәгариф учреждениеләрендә белем алучыларны әйләнә-тирә мохитнең экологик торышы проблемаларын өйрәнү эшенә һәм табигатьне саклауның мәктәп укучыларына экологик тәрбия бирергә ярдәм итүче бурычларын хәл итүдә гамәли катнашуга җәлеп итү торды.

Чарада катнаштылар: экология һәм табигать киңлекләре министры урынбасары Фаяз Фәнил улы Шакиров; башкарма комитет җитәкчесе урынбасары Илһам Фидаил улы Гайнетдинов; Арча шәһәренең “Төньяк” территориаль идарәсе, “Балтач” ДКТЗ хезмәткәрләре; ТР Фәннәр академиясенең баш белгече Лилия  Касыйм кызы Мөхәммәтҗанова; “БРИК мәгариф идарәсе” МКУ башлыгы урынбасары Ләйсән Фәрит кызы Гатауллина; Нөнәгәр авыл җирлеге башлыгы Альфред Заһир улы Әхмәтханов.

ТР, РФ Киров өлкәсенең Малмыж районы, Мари Иле Республикасының Мари-Төрек районы мәгариф учреждениеләренең 5-11 нче сыйныф укучылар форумның катнашучылары булдылар. Алар үзләре яшәгән урынның әйләнә-тирә мохите торышын өйрәнү буенча эзләнү эшләре башкарган иде.

Конференция түбәндәге секцияләр буенча уздырылды:

- Туган як флорасы һәм фаунасының экологик проблемалары

- Туган якның сакланучы территорияләре һәм объектлары

- Икътисади экология

- Экология һәм сәламәтлек

- Әдәбиятта һәм сәнгатьтә экология проблемалары.

Форум кысасында Балтач районының Кызыл китабын (яңартылган вариант, 2017 ел басмасы) тәкъдим итү булды.

Шул исемдәге бәйрәмне “Ашыт” ДКТЗ белгечләре катнашында Арча районының Казанбаш төп гомуми белем мәктәбендә үткәрделәр. Чараның максаты – балаларның экологик белемнәрен арттыру, табигатькә кайгыртучан мөнәсәбәт тәрбияләү. Чара бәйрәм рәвешендә узды. Укучылар концерт номерлары әзерләгән иде. Чыгышларның һәркайсы җирне, аның ресурсларын саклау темасына, хәзерге вакытта кешелек алдында торучы гаять зур экологик проблемаларга кагылды.

Табигатьне саклау хәрәкәтендә актив катнашучылар, укытучылар һәм укучылар ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы дипломнары белән бүләкләнде.

Аукционга Азнакай урманчылыгыннан барлыгы 98 лот куелган иде. Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы комиссиясенә 32 лотка 7 гариза керде. 24 лот буенча аукцион узмаган дип таныла (Россия Федерациясе Урман кодексының 80 статьясындагы 7 пунктның 1 пунктчасы). Аукционның бердәнбер катнашучысы белән аукцион беркетмәсе имзалана һәм урман утыртмаларын сату-алу килешүе 1 елга кадәр срокка төзелә.

5 лот буенча гариза бирүчеләр аукционда катнашудан баш тартты.

Аукцион йомгаклары буенча барлыгы 1119641,59 сумлык 11097 куб метр агач сатылды.

Бүген безнең планета экологик һәлакәт алдында тора, аның аеруча дәһшәтле хәбәрчесе – парник эффекты. Бары тик үсемлекләр генә, углекислый газны эшкәртеп, аны кислородка әйләндерергә сәләтле. Моңа бәйле рәвештә, ресурсларны саклау мәсьәләләренең, ә тәгаен әйткәндә, кешелекнең кәгазьгә, агач материалына һ.б. гел артып торучы ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен урманнарны юкка чыгарудан саклауның әһәмияте зурая бара. Ел саен 13 млн гектар урман юкка чыгарыла, ә аның үсүе бары тик 6 гектар гына тәшкил итә. Һәр секунд саен планетада футбол кыры зурлыгындагы урман бетеп тора, дигән сүз бу. Кирәкмәгән кәгазь һәм катыргыны җыеп, ягъни макулатурадан файдаланып, бу проблеманы өлешчә хәл итеп була. Ул чакта киселгән агачларның санын киметә алыр идек.

Арчаның “Табигать варислары” мәктәп урманчылыгы советы мәктәптә “Макулатура җый – агачны коткар!” дигән акция игълан иткән. Берничә көн дәвамында балалар һәм аларның әти-әниләре мәктәпкә макулатура китерде. Барлыгы 1113 кг җыйганнар! Җыелган кәгазь макулатура кабул итүчеләргә тапшырылды, ә бу акциядә актив катнашкан барлык укучылар грамоталар алачак. 269 кг җыйган 7 нче сыйныф акциянең җиңүчесе булды, ә шәхси беренчелектә 7 нче сыйныфтан Камил Нигъмәтҗанов җиңде. Ул 140 кг макулатура тапшырды. Тормыштагы актив позициягез өчен барыгызга да рәхмәт!

Урманнардагы янгын куркынычы вазгыяте турында бүген мәгълүмат чаралары вәкилләренә урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Э.Н. Бәдертдинов сөйләде: “Татарстан урманнарында янгын куркынычының 3 нче классы билгеләнә. Шуңа да карамастан,  кешеләр чүп-чар һәм корыган үлән яндыруны дәвам иттерә. 2017 елның 3 мартында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты тарафыннан “2017 елның 25 апреленнән 15 маена кадәр янгынга каршы махсус режим кертү турында” 212 нче номерлы карар чыгарылганын искәртәм. Янгынга каршы махсус режим шартларында урманнарда янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен бозу гражданнарга – 4тән 5 мең сумга кадәр, вазыйфаи затларга – 20дән 40 мең сумга кадәр, юридик затларга 300 меңнән 500 мең сумга кадәр административ штраф салынуга сәбәп була”.

Узган елгы белән чагыштырганда, корыган үләнне яндыру очраклары 3 тапкыр арткан. 2017 елның 3 мартында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты тарафыннан “2017 елның 25 апреленнән 15 маена кадәр янгынга каршы махсус режим кертү турында” 212 нче номерлы карар чыгарылуга да карамастан,  республика халкы чүп-чар һәм корыган үлән яндыруны дәвам иттерә.

Исегезгә төшерәбез: янгынга каршы махсус режим гамәлдә булган вакытта кипкән үләнчел үсемлекләрне яндыру, учаклар кабызу, агач кайрысына, кискәннән калган калдыкларга һәм тиз янып китүчән материалларга ут элдерү, шулай ук корыган агачларны, куакларны автомобиль юллары, тимер юллар, юл үткәргечләр янында калдыру ТЫЕЛА.

Кипкән үләнчел үсемлекләрне, камылны, урганнан калган калдыкларны авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә һәм запастагы җирләрдә яндыру, кырларда учаклар кабызу шулай ук ТЫЕЛА.

Язгы чорда коры һәм җылы һава торышы урнашу белән, ел саен үләнгә теләсә кайда ут төртү, салам калдыкларын һәм чүп-чар яндыру фактлары булып тора. Рослесхозның аналитик мәгълүматларына караганда, былтыр урман янгыннарының 100 очрагына корыган үлән яндыруның 82 очрагы туры килгән, контроль булмау аркасында, янгын урман утырмаларына күчкән.

2016 елда 1 майга, космостан күзәтү юлы белән, авыл хуҗалыгына караган һәм башка җирләрдә ут кабынып китүнең 31 очрагы ачыкланган булган.

Татарстан урман үстерүчеләре кисәтә: ут белән сак булыгыз! Сүндерүгә караганда, янгынны булдырмый калу яхшырак.

Инде традициягә кергәнчә, узган ял көннәрендә “Урман утырту көне” табигатьне саклау акциясе булды. Анда 40 мең татарстанлы катнашты. Яшь агачлар республиканың барлык муниципаль районнарында һәм Казан шәһәре янындагы территорияләрдә утыртылды. Үзәк чара башкаланың Идел буе районындагы Вахитов скверында узды, анда ТР Президенты Аппараты, ТР Дәүләт Советы, ТР Министрлар Кабинеты хезмәткәрләре һәм мәгълүмат чаралары вәкилләре катнашында 300 агач (чыршы, юкә, карагай һ.б.) утырттылар.

Үрентеләр һәм үсентеләр утырту буенча урманчылыклар арасында “Ислейтар урманчылыгы” ДКУ (219 мең данә агач утыртылды) һәм “Буа урманчылыгы” ДКУ (145 мең данә агач утыртылды) аерылып тордылар.

Гражданнарның, төрле экологик оешмаларның теләкләрен, һава шартларының уңайлы булуын исәпкә алып, ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы “Урман утырту көне” акциясен уздыруны 20 майга кадәр озайта.

29 апрельдә Бөтенроссия экология өмәсе булды. Экология акциясенә Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов, Казан шәһәре мэры Илсур Метшин, ТР урман хуҗалыгы министры Алмас Нәзиров һ.б. кушылды.  Казанда Мемориаль Җиңү паркы территориясен чистарттылар, ә аннан соң Җиңү һәм Дуслык аллеясына йөз сирин куагы утыртылды.

Рөстәм Миңнеханов: “Экология елы инде беренче нәтиҗәләрен бирә. Бик күп кеше бүген гаиләләре белән бергә Җиңү паркында узучы өмәгә чыкты. Былтыргы яфракларны җыйдылар, бөтен җирне чистарттылар, агачлар утырттылар. Башкарылган бу зур эштә үзенең дә катнашуы белән һәркем горурланыр, дип уйлыйм”, – дип билгеләп үтте.

“Урман утырту көне” – дөньяның күп илләрендә билгеләп үтелә торган, исеменнән үк күренгәнчә, агач утыртуга, юкка чыккан урманны торгызуга яки шәһәр һәм шәһәр яны территорияләрен: паркларны, скверларны һ.б. яшелләндерергә һәм мәдәниләштерергә омтылуга бәйле үзенчәлекле бәйрәм.

2017 елның 28 апрелендә Әгерҗе шәһәре һәм Әгерҗе урманчылыгы коллективлары “Урман утырту көне” бөтенроссия акциясен башлап җибәрде. Туган шәһәрләрен һәм авылларын яшелләндерүгә 130дан артык кеше (42 оешма) кушылды.

Урман хуҗалыгы хезмәткәрләре мөселман зиратына бара торган юл буйлап 200 каен һәм 200 миләштән хәтер аллеясы утырттылар.

Шәһәр, мәктәпләр, авыл җирлекләре өчен утырту материалының, питомниктан казып алынып, утырту урыннарына кадәр Әгерҗе урманчылыгы хезмәткәрләре тарафыннан илтеп бирелгәнен билгеләп үтәргә кирәк. Әзерләнгән үсентеләр арасында нарат, юкә, каен, миләш, спирея һ.б. бар.

Әйдәгез, без дә бу гүзәл бәйрәмгә кушылыйк һәм Ватаныбызны яшелләндерүгә хәлебездән килгән кадәр өлеш кертик!

Иртәгә, 29 апрельдә, республика күләмендә “Урман утырту көне” табигатьне саклау акциясе була. Табигатькә битараф булмаганнарның барысын да бу чарага кушылырга чакырабыз.

Гадәт буенча, акция республиканың барлык муниципаль районнарында, Шәһәр яны урманчылыгының һәм Казан шәһәренең берничә мәйданчыгында: Биектау кишәрлеге урманчылыгында Зур Дәрвишләр бистәсенең 93 нче кварталы тирәсендә 15 га мәйданда; Матюшино кишәрлеге урманчылыгының 46 нчы кварталында 2 га мәйданда; Иске Казан кишәрлеге урманчылыгының 171 нче кварталында 3 га мәйданда узачак. Үзәк чара Казанда – шәһәрнең Идел буе районындагы Вахитов скверында була, анда ТР Президенты Аппараты, ТР Министрлар Кабинеты, ТР Дәүләт Советы, ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы хезмәткәрләре һәм журналистлар катнашачак.

Әлеге чараның максаты – республиканың урман ресурсларын торгызу һәм арттыру гына түгел, гражданнарда урманга карата сакчыл мөнәсәбәт тәрбияләү, аны саклап калу проблемаларына җәмгыятьнең игътибарын җәлеп итү, экологик хәлне һәм кешеләрнең яшәү тирәлеген яхшырту да.

Акциядә барысы 40 меңнән артык татарстанлы катнашачак. Республика территориясендә гади нарат, Европа чыршысы, Себер карагае, вак яфраклы юкә, гади миләш һ.б. кебек урман барлыкка китерүче токымнарны утыртачаклар. 29 апрельдә барлыгы 1,5 млн данә яшь агач утыртылачак.