ЯҢАЛЫКЛАР

Яшьләр көненә багышланган студентлар слетында үзләренең сыйныф җитәкчеләре, шулай ук көллият хезмәткәрләре җитәкчелегендә 130дан артык студент катнашты. Туристлык слеты эстафетасы нәтиҗәләре буенча: 1 урында – 21лх төркеме, 2 урында – 11лх төркеме һәм 3 урында – 31лх төркеме. Иң яхшы туристлык җыры өчен 12лх һәм 12э төркемнәре бүләк алды. Иң яхшы бивуак оештырган өчен 31лх һәм 22э төркемнәре бүләкләнде. 2017 елгы турслетта иң яхшы пешекчеләр дип Юрасов Василий (31лх) һәм Иванова Анна (12э) танылды. Котлыйбыз!!!

Чара азагында студентлар армрестлинг, гер күтәрү, бүрәнә кисү, канат тартышу кебек күп төрле уеннарда катнашты. Җиңүчеләрнең барысы да кыйммәтле призлар алды. Туристлык слеты “Без сәламәт яшәү рәвеше өчен!” шигаре белән узды. Бәйрәмнең кунаклары – Лубян авыл җирлеге башлыгы Р.Ф. Фәхраҗиев, “Лубян урманчылыгы” ДКУ җитәкчесе – Ф.А. Хәбибрахманов, Кукмара муниципаль районы КДН җаваплы сәркатибе – А.Х. Мусина.

Махсус сакланучы табигый территорияләр елы кысаларында “Спас” заказнигының әйләнә-тирә мохитне саклау өлкәсендә ТР дәүләт инспекторы Мурзак Любовь Спас муниципаль районының Өчкүл урта мәктәбе каршында оештырылган “Дуслык” көндезге мәктәп яны лагерында дәрес үткәрде. Чараның максаты булып Татарстанның тыюлыклы урыннары турындагы белемнәрне арттыру торды, дәрес барышында балалар фильмнар ярдәмендә республика тыюлыклары буенча сәяхәт кылды, тыюлыклар турында күп кенә яңалыкларны белде, аларның әһәмияте һәм роле, хайваннар һәм үсемлекләр дөньясы турындагы белемнәрен арттырды. Фильмнарны караганнан соң балалар бик теләп иҗат эшенә кереште, карандашлар һәм буяулар ярдәмендә хайваннарның, чәчәкләрнең һәм үсемлекләрнең рәсемнәрен ясадылар. Татарстанның хайваннар һәм үсемлекләр дөньясын атый-атый, викторинада да актив катнаштылар. Шунысын билгеләп үтәргә кирәк, мәктәптә үсеп килүче яшь буынны экологик тәрбияләүгә зур игътибар бирелә һәм монда мөгаллимнәр Иванушкин Дмитрий белән Гришина Екатериналарның өлеше зур. Чара азагында лагерь җитәкчеләренә заказниктан ТР Кызыл китабының өченче басмасы һәм экология темасына истәлекле плакатлар бүләк ителде.

Аксубайда ТРның беренче урман хуҗалыгы министры Александр Гуляев исемендәге “Уяну” (“Пробуждение”) экология фестивале булды. Фестиваль Аксубай муниципаль районы хакимияте, ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы, “Яңа гасыр” телекомпаниясе, ТР Мәдәният министрлыгы, ТР Экология һәм табигый ресурслар министрлыгы, Аксубайның Җирлекара үзәк китапханәсе вәкилләре катнашында узды. Фестиваль районда ел саен уза торган гаилә бәйрәменә әйләнде. Ул инде өченче мәртәбә үткәрелә һәм үзәк китапханә каршындагы мәйданга күп кунакларны җәлеп итә.

ТР Экология һәм табигый ресурслар министрлыгында булып узган киңәшмәдә су саклаучы урман утыртмаларын булдыру мәсьәләсе хакында сөйләштеләр. Чарада ТР урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Әмир Бәдертдинов, урманнарны яңадан җитештерү бүлеге башлыгы Тимур Галиев, шулай ук Арча һәм Шәһәр яны урманчылыклары җитәкчеләре катнашты. Киңәшмәдә Казан шәһәре, Биектау һәм Арча муниципаль районнары территорияләрендә 80 гектарда су саклаучы урман утыртмаларын утырту турында беренчел карар кабул ителде.

2017 елның 20 июнендә “Минзәлә урманчылыгы” ДКУ базасында Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы министры А.Ә. Нәзиров, Мөслим муниципаль районы башлыгы Р.Х. Муллин, шулай ук җитәкче-урманчылар һәм Министрлык буйсынуындагы учреждениеләрнең директорлары катнашында семинар-киңәшмә узды.

Мөслим кишәрлеге урманчылыгы мисалында яшь үсентеләргә карата тәрбияви кисүләрне уздыру, диләнкеләрне тәрбияви кисүләргә һәм өлгергән һәм картайган уртыртмаларны кисүләргә аерып чыгару, дәүләт урман фондында урман культураларын булдыру һәм техник документларны алып бару эшләрен оештыру мәсьәләләре карап тикшерелде.

Утырыш барышында министр билгеләп узганча, бу язда Минзәлә урманчылыгы урманчылары тарафыннан 140 гектарда урман утырту эше башкарылган: “Бу республикадагы иң зур күрсәткечләрнең берсе. Ләкин безнең бурыч урман культураларын булдыруга гына корылмаган. “Җир кайгыртканны ярата!” – ди халык. Урманнар да шулай ук! Урман законнарындагы төп принциплар булып түбәндәгеләр санала: урманнарны саклауны һәм яклауны тәэмин итү, урманнардан күп максатларда, рациональ, өзлексез, аларны ярлыландырмыйча файдалануны, аларны яңадан үстерүне, урманнарның сыйфатын яхшыртуны һәм продуктлылыгын арттыруны тәэмин итү. Бу принципларны тормышка ашыру өчен безгә урманнарны саклау, яклау һәм яңадан җитештерү буенча дәүләт биремендә куелган барлык күләмнәрне дә тормышка ашырырга кирәк”.

Күчмә семинарны үткәрү кысаларында урманчылар шулай ук урман питомникларын, механика ярдәмендә тәрбияләнгән 2017 елгы чыршы урман культуралары мәйданнарын карадылар, диләнкеләрне өлгергән һәм картайган уртыртмаларны тоташ кисүләргә аерып чыгару технологиясе белән таныштырлар, шулай ук “Амкодор” урман әзерләү комплекслары ярдәмендә үзагач әзерләү эшенә анализ ясадылар һәм Харвестер+форвардер урман әзерләү комплекслары ярдәмендә сайланма-санитар кисүләрне үткәрү технологиясе белән таныштылар.

2017 елның 23 июнендә Киров өлкәсендә Федераль урман хуҗалыгы агентлыгының Россиякүләм киңәшмәсе узачак. Форумда урман ресурслары һәм Россия Федерациясе субъектларының иң яхшы тәҗрибәләре мисалында урман комлексының инвестиция ягыннан кызыклы якларын арттыру турында белешмәләрнең ачык булу сәясәтен тормышка ашыру турында фикер алышыначак.

Минзәлә урманчылыгы базасында “Үсентеләр арасында тәрбияви кисүләр үткәрү, диләнкеләрне тәрбиләп кисүләргә һәм өлгергән һәм картайган утыртмаларны кисү өчен аерып чыгару, дәүләт урман фондында урман культуралары булдыру” темасына семинар-киңәшмә уза. Чарада Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы министры Алмас Нәзиров, шулай ук Министрлык Аппараты белгечләре, җитәкче-урманчылар һәм ведомство буйсынуындагы директорлар катнаша.

Күчмә семинарда урман питомникларын, механика ярдәмендә тәрбияләнә торган 2017 елгы урман культуралары кишәрлекләрен карау, диләнкеләрне өлгергән һәм картайган урман утыртмаларын тоташ кисүләргә аерып чыгару технологиясе белән танышу, шулай ук “Амкодор” урман әзерләү комлекслары ярдәмендә үзагач әзерләүгә анализ ясау һәм урман әзерләү комплекслары (харвестер+форвардер) ярдәмендә сайланма-санитар кисүләр үткәрү технологиясе белән танышу планлаштырыла.

Минзәлә урманчылыгының урман фонды Татарстан Республикасында иң зурлардан санала һәм 70 мең гектардан артып китә. Минзәлә урманчылыгы составына Актаныш, Калинин, Минзәлә, Мөслим, Юртау, Усинск кишәрлеге урманчылыклары керә. Урманнар Тукай, Минзәлә, Актаныш һәм Мөслим административ районнары территорияләрендә урнашкан.

Җир-ананың зәңгәр күзләре дип аталучы сулыклар табигатьнең гүзәл бизәкләре булып кына калмыйча, тормышның яшәү чыганагы да булып торалар. Алар, әгәр дә сакласаң һәм чиста итеп карап тотсаң, безне һәрчак сөендереп торачак.

14 июнь көнне Махсус сакланучы табигый территорияләр елы кысаларында  Татарстан Республикасында экология акциясе – Иж елгасының су саклау зонасында өмә узды. Чараны “Кичке Таң” дәүләт табигый заказнигы хакимияте оештырды.

Билгеле булганча, су саклау зоналары – шәһәр халкының яратып ял итә торган урыны. Ләкин пикниклардан һәм сәяхәтләрдән соң өем-өем чүп-чар кала. Кызганычка, кайберәүләрнең экологик тәрбиясе үзләре артыннан җыештырып йөрергә комачаулый. Шул рәвешле чүплекләр барлыкка килә, ярлар калдыклар белән тула.

Экологик чарада гадәттәгечә “Эколят”лар – табигатьнең яшь дуслары һәм яклаучылары актив катнашты. Берничә сәгать эчендә мәктәп укучылары үзләренең өлкән остазлары белән берлектә Иж елгасының су саклау зонасы территориясен 2 чакрым озынлыгында чүп-чардан чистартты. Балалар пластик шешәләрне, алюминий банкаларны, полиэтилен пакетларны, кәгазь, пыяла ише күп кенә чүп-чарларны җыеп алдылар. Актив укучыларның тырышлыгы белән су саклау зонасы тәртипкә китерелде, 4 куб метр калдык җыеп алу мөмкин булды. “Эколят”лар өмәдән соң Иж елгасының ярлары әле бик озак вакыт чиста торыр, дип өметләнәләр. Билгеле булганча, чүпләмәгән җирдә чисталык була бит. Мәктәп укучылары “Кичке Таң” заказнигы хезмәткәрләре белән берлектә җәй дәвамында су саклау урыннарын һәм ял зоналарын чистарту буенча әле тагын берничә “экологик десант” үткәрәчәк.

Өмәгә Татарстан Республикасы Экология һәм табигый ресурслары министрлыгының Ык буе территориаль идарәсе делегациясе килде. Чара чарада катнашкан балаларга истәлекле бүләкләр тапшыру белән тәмамланды. Өмәдә катнашучылар алдында чыгыш ясап, “Кичке Таң” ДТКЗ башлыгы Әһли Гаскәр улы Фәйзуллин болай дип билгеләп үтте: “Күмәк башкарыла торган эш укучыларда туган төбәгенең табигатенә карата мәхәббәт уята, аны саклау һәм яклау омтылышын барлыкка китерә, шулай ук аларда хезмәт һәм экологик мәдәният күнекмәләрен тәрбияләргә булыша. Искиткеч, яшь булуларына карамастан, үсеп килә торган буын бик акыллы фикер йөртә. Балалар матурлыкны күрә һәм ул дөньяны коткарыр дип фикерли белә. Күренеп тора, балалар бик зур һәвәскәрлек белән эшләгәннәр”.

Бертуктамый искән җилгә һәм явып торган яңгырга карамыйча, өмәдә катнашучылар зур җитезлек белән эшләделәр һәм башкарылган эштән, аралашудан зур рәхәтлек алдылар.

Бүген Казан ш. Совет районындагы “Танкодром” балалар иҗаты үзәге” МБӨББУ базасында урманчылар мәктәп укучылары өчен урманнарда янгын куркынычсызлыгы буенча экскурсия үткәрделәр. Чарада Казан шәһәренең Совет районындагы 86 нчы мәйтәпнең мәктәп яны җәйге лагерындагы 1-4 сыйныф укучылары катнашты.

“Танкодром” балалар иҗаты үзәге” – күп профильле өстәмә белем бирү учреждениесе. Аның эшчәнлегендәге төп юнәлешләрнең берсе булып балаларга экологик белем һәм тәрбия бирү тора.

Үзәк базасында 30дан артык экология берләшмәсе эшли һәм алар 7-18 яшьлек 1000нән артык баланы колачлый.

Яшь экологлар табигатьне саклау эшчәнлеге белән актив шөгыльләнә, агачлар утырталар, сыерчык ояларын әзерләп эләләр, экология өмәләрендә катнашалар.

 Экоүзәктә тәрбияләнүчеләр төбәк, россиякүләм, халыкара экология олимпиадаларында, конкурсларында, конференцияләрендә (“Экология буенча Россиякүләм мәктәп укучылары олимпиадасы”, “Әйләнә-тирәлекнең яшь тикшеренүчеләре”, “Биотоп” Россиякүләм конкурслары һ.б.) катнашып, белем йортының абруен күтәрәләр.

Экоүзәкне тәмамлап чыгучы балалар профильле вузларда белем алуларын дәвам иттерәләр. Үзәкнең Танкодром микрорайонындагы мәктәп лагерьләре белән эшләү планы нигезендә бу атна экология чараларына багышлана. ТР Урман-янгын хезмәте директоры һәм экология буенча республика олимпиадасында укучылары җиңү яулаган, берьюлы өстәмә белем бирүче мөгаллим Әхмәров Айрат Фәргать улы бүген янгын куркынычсызлыгы, урманда үз-үзеңне тоту кагыйдәләре буенча чара үткәрде. Ул укучыларга урманнарда янгыннарның барлыкка килү сәбәпләре, аларга каршы көрәш ысуллары һәм методлары, урманда янгын барлыкка килгәндә иң беренче нәүбәттә башкарылырга тиешле гамәлләр турында сөйләде.

Балалар дискуссиядә бик теләп катнашты, сорауларга җаваплар бирделәр, фикерләре белән уртаклаштылар, моның өчен истәлекле бүләкләр алдылар. Теориядән соң тәҗрибәгә күчтеләр, аның барышында урман тармагында эшләүчеләр балаларны янгын җайланмалары, инвентарьлары һәм КАМАЗ автомобиле базасындагы АЦ-3,0-40(4326)26ВР янгын сүндерү автоцистернасы белән таныштырдылар.

Зарарлы организмнарның чыганаклары санын киметү, бетерү буенча чаралар төгәлләнде, ә атап әйткәндә, дүләнә һәм яшел имән яфрак төргечләре юкка чыгарылды. Чаралар авиация ысулы ярдәмендә Кайбыч урманчылыгы утыртмаларына карата башкарылды. Эшләр 7822,3 гектар мәйданда үткәрелде.

“Яфрак төргеч” аталышы авыру барлыкка килгәндә үсентенең яфраклары көпшә сыман төрелә яисә чәчәкләре тирәли бәйләмнәр хасил итә дигәнне аңлата. Болар – бик кечкенә һәм күзгә чалынмый торган, еш кына тышкы кыяфәте белән сөйкемле күбәләкләр. Олы күбәләкләр үсентеләргә зыян салмыйлар, ә менә кортлары яфракларның 60%ына кадәрге өлешен, чәчәкләрнең һәм җимешләрнең яртысына кадәр юкка чыгарырга мөмкин.