ЯҢАЛЫКЛАР

"Эколидер" һәм "Кеше һәм табигать" конкурсларында җиңүчеләрне "Пирамида" күңел ачу үзгендә Татарстан Республикасы Премьер-министры И.Ш. Халиков катнашында котлыйлар. Конкурслар Татарстан Республикасының Экология һәм табигый ресурслар министрлыгы тарафыннан әйләнә-тирәлекне саклау, җәмәгатьчелекне экология куркынычсызлыгы проблемаларына җәлеп итү, предприятиеләрнең табигатьне саклау эшчәнлеген бүләкләү максатында үткәрелде.

"Лубян урман-техника көллияте" ДБҺББУ булган эшлекле визиты кысаларында ТР урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Әмир Бәдертдинов Татарстан Республикасында "Ландшафт лизайны" вәкаләте буенча узачак "Яшь профессионаллар" World Skills Russia ачык төбәк чемпионатына әзерлек буенча сынау эшләре алып барылган кабинетны карады. Ярышлар 2017 елның 1-3 февралендә Казан шәһәрендә узачак.  Махсус җиһазландырылган бүлмәдә студентлар сызым буенча таш, агач һәм кирпеч өемен түшәгәннәр (чәчәклек). "Ландшафт дизайны" юнәлеше буенча чемпионатта Лубян көллиятендә укучылар быел өченче ел рәттән катнаша. Быел катнашу өчен 4 команда сайлап алынган.  Гамәли өлештә студентларга көллиятнең хуҗалык өлеше буенча директор урынбасары Наил Вакыйф улы Сираҗетдинов һәм Наталья Михаловна Сираҗетдиновалар белем бирә. Бу елда алар тарафыннан ике җиңүче командасы әзерләнде, илкүләм чемпионатта студентлар 2 һәм 3 урыннарга лаек булдылар.  

Алар арасында – Бурят Республикасы, Красноярск һәм Байкал арты крайлары, Иркутск һәм Амур өлкәләре.

Россиянең табигать министры Сергей Донской, 2016 елда урманнарда янгын куркынычы янаган чор нәтиҗәләре һәм 2017 ел бурычлары турында төбәк хакимиятләре белән селектор киңәшмәсен ачып, әнә шундый мәгълүматлар китерде.

Киңәшмә 2016 елның 6 декабрендә РФ Хөкүмәтендә узды.

"Тулаем алганда 2016 елда урманнарда янгын куркынычы янаган чор, 2015 ел белән чагыштырганда, янгын чыгу вәзгыятенең яхшыруы белән сыйфатланса да, урманнардагы янгыннарны кисәтү һәм сүндерү чараларының нәтиҗәләренә ясалган анализ күпчелек төбәкләрдә тулы чараларның күрелмәгәнлеген искәртә, – дип ассызыклады Министр. – Моның сәбәпләре Бурят Республикасында, Байкал арты краенда һәм Иркутск өлкәсендәге гадәттән тыш хәлләрне бетерү комиссияләренең эше канәгатьләндерерлек булмауга, бу төбәкләрдә, Амур өлкәсендә ведомствоара хезмәттәшлекне оештыруның эшләнеп бетмәгәнлегенә бәйле". С.Донской билгеләп узганча, мондый дискоординацияләү аркасында ялкынның урман фонды җирләренә күченүе буенча күп кенә афәт очраклары барлыкка килгән.

"Чит-ятларның хаталарын исәпкә ала белмибез икән, үзебезнекеләрен булса да күз уңында тотарбыз дип ышанам", – диде Министр, 2017 елдагы янгын куркынычы янаган чорга әзерлек буенча РФ субъектлары башлыкларына мөрәҗәгать итеп.

2016 елның янгын чыгу куркынычы янаган чорында РФ территориясендәге урманнарның 2 465,6 мең гектарында барлыгы 11 025 янгын очрагы теркәлгән. Рослесхоз бәяләмәләренә караганда, бу күрсәткечләр параметрлары буенча алдагы елга караганда яхшырак: уртача биш еллык күрсәткечтән 1,5 мәртәбә түбәнрәк һәм ут ялмап үткән мәйданнар буенча туры киләләр.

Махсус сакланучы табигый территорияләрдә уңай тенденцияләр күзәтелә. РФ табигый ресурслар һәм экология министры урынбасары – Рослесхоз җитәкчесе Иван Валентик билгеләп узганча, Россиянең Табигый ресурслар министрлыгы тарафыннан күрелгән оештыру һәм финанс чаралары ярдәмендә МСТТ җирләрендә ялкын чыккан урыннарның мәйданы 2016 елда ике мәртәбәгә кимегән.

Тулаем алганда исә, И.Валентик сүзләреннән аңлашылганча, бюджеттагы чикләмәләргә карамастан, 2016 елда РФ субъектларына урман хуҗалыгы өлкәсендәге вәкаләтләрне тормышка ашыру өчен 20 миллиард сумнан артык акча бүлеп бирелгән. Урман янгыннарын кисәтү һәм сүндерү эшләренә бәйле чараларга карата гомуми федераль финанслау күләме сакланган. Шул ук вакытта урманнарны янгыннардан саклау лимитлары, ә бу – 4,1 миллиард сум, янгын куркынычы янаган чор башланганчы ук төбәкләргә күчерелгән. Тагын 648,7 миллион сум Рослесхозның бүленеп бетмәгән резервынннан алынып, чор барышында өстәмә бирелгән.

Тагын шунысы да әһәмиятле, 2016 елда Рослесхоз белән Себер һәм Ерак Көнчыгыш федераль округлары субъектлары арасында урманнарны янгыннардан саклау өлкәсендә хезмәттәшлек итү турында килешү төзелгән. 2017 елда мондый штаблар барлык федераль округларда да гамәлдә булачак.

Моннан тыш, урманнарны янгынга каршы кору буенча эш системалы рәвештә оештырылган: 3874,1 чакрым урман юлы төзелгән, 6116 чакрымы – үзгәртеп корылган.

"Бу елда урман янгыннарыннан килә торган зыян 3,8 мәртәбә киметелде, беренчел мәгълүматларга караганда, 15 миллиард сум тәшкил итте. Бу чорда урман янгыннары проблемасына карата уртак игътибар арту аркасында да без янгын вәзгыяте белән лаеклы көрәштек. Йөкләмәләр Россия Федерациясе Президенты дәрәҗәсендә дә, РФ Хөкүмәтенең ике вице-премьеры дәрәҗәсендә дә бирелде", – дип йомгак ясады И.Валентик.

6 декабрьдән башлап 16 декабрьгә кадәр Татарстан Республикасы урман фонды территориясендә урман корылышына һәм эчке җиткерү чылбырына карата 2 нче контрольлек аудиты уздырылачак. Аудитның максаты Республика урманчылыклары һәм тулаем алганда Министрлык тарафыннан гамәлгә ашырыла торган урман корылышының һәм эчке җиткерүләр чылбырының Россиянең илкүләм ирекле урман сертификациясе стандарты таләпләренә FSC схемасы буенча җавап бирүен раслаудан, шулай ук Урман хуҗалыкларының җитештерү эшчәнлегенең җиткерүләр чылбырының "җитештерүдән кулланучыга" мульти-сайт стандартларына туры килүен раслаудан гыйбарәт.

Татарстан Республикасында гади имән белән вак яфраклы юкә агачларның урман бергәлеге үзләренең табигый рәвештә барлыкка чыккан ареалларының төньяк-көнчыгыш чигендә урнашкан. Гади имән Татарстан өчен экология һәм икътисад ягыннан кызыклы. Ләкин, кырыс экология шартлары аркасында бу төбәктә имән чикләвеге уңдырышлы булган еллар сирәк күренеш. Шул рәвешле, Татарстан Республикасы территориясендә урман торгызу буенча киң күләмле планнарны тормышка ашыру өчен гади имәннең утырту материалы җитәрлек булмаска мөмкин. Юкә катнашмалы ясалма утыртмаларга нигез салганда, бер гектарга имән орлыкларын киметү бу проблеманы хәл итүнең бер юлы булып тора. Проектның максаты имәнле-юкәле утыртмаларга нигез салу өчен имән орлыкларының төбәк ихтыяҗларына җавап бирә торган, имән үзагачының сыйфатлы сортиментларын җитештерүне тәэмин итәрлек иң аз күләмен ачыклаудан гыйбарәт. Куелган бурычларны хәл итү һәм имән үзагачының сыйфат документлары өчен шушы проект кысаларында яшьләре төрле булган, төрле куелыкта һәм төрле көндәшлек рәвешләрендә утыртылган гади имән үсентеләренә хронологик анализ ясарга кирәк. Имәнле-юкәле утыртмаларга нигез салганда имән орлыкларының тиешле күләме турында бирелгән киңәшләр, шулай ук төрара көндәшлекне тикшерү һәм утыртуның оптималь схемаларын ачыклау өчен Нельдер буенча тәҗрибә мәйданнарын утыртканда күрсәтелгән ярдәм тиешле утырту материалы белән тәэмин итү проблемасын хәл итәчәк.

Проектның озынлыгы: 01.08.2015 ел - 30.09.2018 ел.

Урман плантацияләре дигәндә кыска вакыт эчендә табигый үскән агачлар табышыннан берничә мәртәбә югары табыш алу мөмкинлеген бирә торган (аеруча) нәтиҗәле кишәрлекләрдә тиешле агач токымнарын, төрләрен һәм клоннарын утырту җирләре аңлашыла. Шушы җитештерү мәсьәләләре белән беррәттән, бик тиз арада ирешергә мөмкин булган экосистема мәсьәләләре дә хәл ителә (шул исәптән су һәм җил эрозиясеннән яклау, биотөрлелекне саклау, туфракта су запасларын тәэмин итү, туфракта углерод сакланышын тәэмин итү).

Дөньядагы урманнарның мәйданы кимү сәбәпле, бигрәк тә тропик илләрендә, 1980 елдан башлап, плантацияләрдә урман үстерү күренеше киң таралыш алды. Мондый плантацияләрдә урман үстерү эшләрен интенсив рәвештә җәелдерүнең максаты, барыннан да элек, урманнарны һәм табигый урман формацияләрен саклауга, шулай ук аларны плантацияләрдәге үзагачларны коммерциядә файдалану һәм шуның белән берлектә табигый урманнардан агач алу күләмен киметү юлы белән яклауга омтылудан гыйбарәт.

Үзагач җитештерү өчен, бигрәк тә аның биоэнергетика өлкәсендә киң кулланыла башлаганлыгын исәпкә алганда, Германиядә һәм Европаның күпчелек башка илләрендә, 1990 еллардан башлап, авыл хуҗалыгы һәм урман хуҗалыгы җирләрендә кисү әйләнеше тизләтелгән плантацияләр актив үсеш алды (KUP - Kurzumtriebsplantagen).

Татарстан Республикасы Көнчыгыш-Европа тигезлегендә, Европа өлешендәге Россия Федерациясе үзәгендә урнашкан. Үзенең география җирлегенә карап, Татарстан Россиянең төньягы белән көньягына карата уңайлы урнашкан.

Татарстанның мәйданы – 67 847 км2 (чагыштыру өчен: Бавария – 70 500 км2).

Татарстан Республикасының гомуми мәйданының 18%ы тирәсен яки 1,22 миллион гектар өлешен урманнар хасил итә.

Өстенлекле токымнар булып яфраклы агачлар санала, шулай ук ылыслы токымнар да бар. Татарстан Россия төбәкләре арасында "урман ресурсларына бай булмаган" төбәккә карый.

Татарстан Республикасындагы урман фонды җирләрендә һәм хәзерге вакытта файдаланылмый торган авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә тиз үсә торган үзагач токымнарыннан торучы плантацияләрне булдыру эрозия проблемасын хәл итәчәк һәм бер үк вакытта туфракның дымлы өлешен арттырырга булышачак, шулай ук республикадагы һәм күрше төбәкләрдәге агач эшкәртү тармаклары өчен кыска ротацияле (15...40 ел) "аерым" агач сортиментларын үстерү мөмкинлеген бирәчәк.

"LesPlan" проектын тормышка ашыру методикасы

Татарстан Республикасында һәм Германиядә уртак конференцияләр. Темалары:

- ГИС-технологияләреннән файдалану.

- Россиядә урман плантацияләрен утыртуның юридик аспекты.

- Плантацияләрне утырту, тәрбияләү һәм алардан файдалану.

- Тирәк агачын плитә җитештерүдә эшкәртү.

Татарстан Республика территориясендә тәҗрибәи урман плантацияләрен бергәләп утырту:

- Плантацияләрне утырту дизайнын тәкъдим итү.

- Үткәрелгән тәҗрибәләрнең нәтиҗәләрен статистик бәяләү.

- Үсентеләр белән алмашу.

"LesPlan" проектын тормышка ашыру этаплары

1. Плантацияләрне утырту мөмкинлеге булган кишәрлекләрне анализлау.

2. Чәчүлек материал сайлау.

3. Бер үк төрле дизайнлы 4 тәҗрибә плантациясен утырту (2016 ел).

4. 4 җитештерү плантациясен утырту (2017 ел).

5. Мәгълүмати интернет-платформасын төзү.

6. Дрезден техник университеты, "Хессен-Форст" компаниясе белән Татарстан Республикасының урман хуҗалыгы фәнни учреждениеләре арасында озак вакытлы хезмәттәшлекне җәелдерү.

Уңышлы нәтиҗәгә ирешү алшартлары

- Бердәм тәҗрибә дизайны;

- Бердәм белешмәләр җыю һәм бәяләү;

- Озак вакытлы булышлык;

- Алдан ук билгеләнгән һәм килештерелгән кишәрлекләргә карата системалы һәм юнәлешле сыйфатламалар спектры;

- Мәгълүматлар белән нәтиҗәле алмашу.

Проектның озынлыгы: 01.09.2015 - 02.28.2018 ел.

2016 елның 30 ноябрендә Венада (Австрия)  "Россиянең ЦКС – яңа чынбарлыклар, яңа мөмкинлекләр" II Халыкара Конференциясе үз эшен башлап җибәрде. Чараның оештыручылары буларак Россиянең Урман сәнәгатьчеләре һәм урман экспортерлары берлеге белән РФ Сәүдә-сәнәгать палатасы катнашты. Конференциянең операторы – Кәгазь тармагы белгечләре ассоциациясе. 

Халыкара чарада Россия Федерациясенең табигый ресурслар һәм экология министры Сергей Донской катнашты. "Гамәлдәге ЦКС өлкәсендә яңаларын ясау һәм булганнарын алга таба модернизацияләү өчен Россиянең чимал мөмкинлекләре бик зур. Өстәмә җитештерү куәтләрен урман чималы белән тәэмин итүнең мөмкин булган потенциалы 10 миллион тонна целлюлозадан артып китә", – диде Сергей Донской.

Яңа ЦКС булдыру өчен, Сергей Донской фикеренчә, Красноярск крае (файдаланылмаган диләнке хисабы 65 млн. куб. м.), Иркутск өлкәсе (39 млн. куб. м.), Ханты-Манси автономияле округы (Югра) (36 млн.куб.м.), Томск өлкәсе (34 млн. куб. м.), Коми Республикасы (25 млн. куб. м.), Хабаровск крае (18 млн. куб. м.), Байкал арты крае (16 млн. куб. м.) һәм Вологодск өлкәсе (14 млн. куб. м.) ирекле урман ресурслары булу күзлегеннән чыгып караганда иң перспективалы төбәкләр булып санала.

Сергей Донской шулай ук иң кыйммәтле ылыслы урман токымнары саны буенча Россиянең дөньяда беренче урынны биләп торуы һәм дөньяви урман запасларының 20%ына ия булуы хакында да искәртеп үтте. Ләкин бу мәйданнарның 2/3 өлеше кырыс климат шартларында, урман фонды нәтиҗәле файдаланылмый, эшлекле үзагач аз чыгарыла һәм аны әзерләгәндә һәм транспортлаганда күп чыгым тотыла. "Вәзгыятьне тамырдан үзгәртергә кирәк", – дип ассызыклады Сергей Донской.

Лубян урман-техника көллияте китапханәсендә Халыкара Спид белән көрәш көненә багышланган чара булды. Тулай торак тәрбиячеләре, Лубян җирлеге хастаханәсе фельдшеры-акушеры Е.Г. Федорова белән берлектә, студентлар белән ачыктан-ачык әңгәмә үткәрделәр, шулай ук көллияттә #СтопВичСпид интернет-акциясе узды.

“Лубян урман-техника көллияте” ДБҺБУ учреждениесендә урман тармагы белгечләрен “Урман янгыннарын сүндерү җитәкчесе” программасы буенча әзерләү эшләре башкарылачак.

Укыту эшләре бу елның 5 декабреннән 16сына кадәр узачак, анда “Урманчылык” ДБУ директорлары белән янгын-химия станцияләре башлыклары катнашачак.

2016 елның 5 декабрендә Россия Федерациясенең табигый ресурслар һәм экология министры С.Е. Донской җитәкчелегендә, ведокиңәшмә режимында, урман утыртмаларына ефәк күбәләге, кайры ашаучы – типографлар тарафыннан зыян салыну һәм кирәкле санитар-савыктыру чараларын үткәрү мәсьәләләренә багышланган селектор киңәшмәсе узачак. Утырышта Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы белгечләре дә катнашачак. Киңәшмәдә Ленинград, Иркутск, Томск, Кемерово өлкәләре, Красноярск һәм Краснодар крайлары вәкилләренең докладларын тыңлап үтәчәкләр.