ЯҢАЛЫКЛАР
Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәрләренә караганда, 2016 елның 3 һәм 4 ноябрь көннәрендә республикада юеш кар, 1000 метрга кадәр күрү дәрәҗәсен начарлата торган буран һәм азрак бозлавык, урыны-урыны белән секундына 15-17 метр тизлекле көчле җил көтелә. Шуңа бәйле рәвештә Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы карамагындагы төбәк диспетчерлык идарәсе пунктының тәүлек дәвамындагы эш режимы оештырылды.
Иртәгә, 2016 елның 4 ноябрендә, Татарстан Республикасының Урман хуҗалыгы министрлыгы хезмәткәрләре Халыклар бердәмлеге көненә багышланган митинг-концертта катнашачак. Чара Кремль яры буенда, Игенчеләр сарае скверы каршындагы мәйданда узачак.
“Татарстанның чиста урманнары” табигатьне саклау акциясен тәмамлау өчен ике атнадан азрак вакыт калды. Бүгенге көндә акциядә 1,6 меңнән артык кеше катнашты, урман фондының 489 арендаторы, 161 предприятие, шулай ук 21 бакчачылык ширкәте актив партнерлары булды. Акциядә катнашучылар тарафыннан урман фонды һәм МСТТ территорияләреннән 1102,2 м3 каты көнкүреш калдыгы җыеп алынды һәм чыгарылды. Моннан тыш, автомобиль юллары һәм федераль һәм төбәк әһәмиятендәге трассалар буйларыннан 694,4 м3 коры-сары һәм ауган агачлар җыештырылды.
Татарстан Республикасы дәүләт урман инспекторлары һәм Татарстан Республикасының әйләнә-тирә мохитне саклау өлкәсендәге дәүләт инспекторлары тарафыннан каты көнкүреш калдыкларын урман биләмәләрендә һәм МСТТ территорияләрендә законсыз урнаштыру очракларын ачыклау буенча 211 рейд чарасы үткәрелде. Рейдлар нәтиҗәсендә 52 ККК өеме ачыкланды, алар хәзерге вакытта 100% дәрәҗәсендә юкка чыгарылды.
Акция барышында 45 чишмә чистартылды һәм төзекләндерелде. Урман фондында һәм автомобиль трассалары буйларында 112 мәгълүмат тактасы, аншлаг һәм ял урыннары төзекләндерелде.
2016 елның октябрендә Федерация Советының авыл хуҗалыгы-азык төлек һәм табигатьтән файдалану сәясәте комитетында (Мәскәү ш.) С.Ф. Лисовский җитәкчелегендә “Махсус сакланучы территория һәм объект җирләреннән файдалану һәм аларны саклау буенча хокукый проблемалар” темасына түгәрәк өстәл булды.
Утырышта Федерация Советы әгъзалары, Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутатлары, федераль башкарма һәм суд хакимияте, Россия Федерациясе субъектларының дәүләт хакимияте башкарма органнары, фәнни учреждениеләр һәм эксперт берләшмәләре вәкилләре катнашты. Татарстан Республикасы ягыннан Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгының биотөрлелек бүлегенең әйдәүче киңәшчесе Р.Р. Йосыпова катнашты.
Түгәрәк өстәл докладларында махсус сакланучы табигый территорияләрнең, дәвалау-савыктыру җирләренең һәм курортларның, федераль һәм төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объектлары җирләреннән файдалану һәм аларны саклау проблемаларына бәйле мәсьәләләр яктыртылды. Утырыш нәтиҗәләре буенча тәкъдимнамәләр проекты төзелде, ул Россия Федерациясе Дәүләт Думасына, Россия Федерациясе Хөкүмәтенә җибәреләчәк.
Әлмәт районындагы урман утыртмаларының берсендә Старомихайловск УГБ “СПЭКТР” мәктәп урманчылыгы отряды “Татарстан имәннәрен торгызу” акциясен үткәрде. Балалар имән чикләвекләрен җыйдылар, ул 175 кг тәшкил итте. Чара табигатькә чыгып белем алу рәвешендә узды, анда 13 бала, мәктәп урманчылыгы җитәкчесе Р.М. Гайфетдинов һәм Әлмәт урманчылыгы ДКУ вәкилләре катнашты. Дәреснең максаты Татарстан Республикасындагы урман байлыкларын саклау һәм үрчетү иде. Активистлар фикеренчә, имән чикләвекләрен җыю эше нәтиҗәсез калмас. Җимешләрдән яңа агачлар үсеп чыгар һәм авыл халкын сөендереп торыр.
Старомихайловск УГБ мәктәбе 2001 елдан башлап Әлмәт урманчылыгы ДКУ хезмәткәрләре белән максатчан эш алып бара. Мәктәп укучыларының экология юнәлешендәге кыйммәтле кыйблаларын торгызу процессын тормышка ашыру өчен яшүсмерләрнең үзләре тарафыннан башкарыла торган эшләр әһәмиятле һәм нәтиҗәле булып тора. “СПЭКТР” мәктәп урманчылыгы отряды 2005 елда оеша. Отрядның аталышы очраклы гына шулай сайланмаган: русчага тәрҗемә иткәндә Специально Подготовленная Экологическая Команда Талантливых Ребят. Отряд белән мәктәптә технология һәм ТИН дәресләрен укытучы Гайфетдинов Рамил Марсил улы җитәкчелек итә.
Мәктәп урманчылыгы әгъзалары укучыларда туган төбәгенә карата мәхәббәт һәм кайгыртучанлык, үз авылыңның табигатенә карата сакчыл караш тәрбияләүдә бәхәссез роль уйный торган гадәти чараларда һәм төрле конкурсларда бик теләп катнашалар. Балалар урман хуҗалыгы хезмәткәрләре белән яңадан-яңа очрашуларны түземсезләнеп, туган төбәкләренең экологиясен саклау буенча кайгыртучанлык күрсәтергә һәм үз өлешләрен кертергә мөмкинлек тууын зур теләк белән көтеп калалар.
Татарстан Республикасында гадәткә кергән “Урман утырту көне” табигатьне саклау акциясе төгәлләнде, ул ТР барлык муниципаль районнары территорияләрендә узды. Акциянең максаты республикадагы урман ресурсларын үстерүдән һәм үрчетүдән генә түгел, ә гражданнарга урманга карата сакчыл караш тәрбияләүдән, җәмәгатьчелек игътибарын аны саклау, экологик торышны һәм халыкның яшәү тирәлеген яхшырту проблемаларына җәлеп итүдән дә гыйбарәт булды. Акциядә республикада яшәүче 30 меңнән артык кеше катнашты. Барлыгы 2 миллионнан артык данә төрле ассортиментлы (чыршы, нарат, каен, юкә, агач-куак үсемлекләре) агач үсентеләре утыртылды. Акция кысаларында истәлекле агачлар утырту буенча тантаналы чаралар узды. Яшь үсентеләрне хакимият органнары вәкилләре, предприятиеләр, бюджет һәм коммерциячел булмаган оешмалар, студентлар, мәктәп укучылары утыртты.
2016 елның 1 октябрендә үз көченә кергән 2015 елның 30 декабрендәге “Урманнарны зарарлы организмнардан яклауны җайга салуны камилләштерү өлешендә Россия Федерациясе Урман кодексына үзгәрешләр кертү хакында” № 455-ФЗ Федераль закон нигезендә Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы http://minleshoz.tatarstan.ru/rus/lesopatologicheskie-obsledovaniya.htm сайтында аерым бүлек барлыкка киләчәк, анда урман-патологик тикшерү актлары урнаштырылачак, алар нигезендә санитар кисүләр һәм башка санитария-савыктыру чаралары билгеләнә. Әлеге реестрларда гражданнар үзләре өчен кызыклы булган урман кишәрлекләрендә агачларны кисү сәбәпләрен күрергә һәм актта күрсәтелгән белешмәләрне үз күзәтүләре белән чагыштыра алачак. Актның факттагы торышка туры килмәү очракларын ачыклаганда гражданнар Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгының интернет-кабул итү системасына яисә Идел буе федераль коругының Урман хуҗалыгы департаментына гарызнамә җибәрергә мөмкин. Республикада яшәүчеләрнең күбесен урманнарда башкарыла торган санитар кисүләренең законлы булу-булмавы, законлы кисүләрнең хаклы һәм нигезле булу мәсьәләләре борчый, ә урман хуҗалыгында, теләсә нинди башка тармактагы кебек үк, хаталар да һәм аерым вазифаи затларның вазифаларыннан явызларча файдалану очраклары да булырга мөмкин.
Хәзер урман-патологик тикшерү акты Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы сайтында төзелгән вакыттан башлап өч көнлек срокта бастырылачак. Урман-патологик тикшерү акты басылып чыккан соң 20 көн дәвамында анда күрсәтелүче зарарлы организм чыганаклары белән көрәшү чараларын, шул исәптән санитар кисүләрен башкару катгый тыела.
Шулай ук, аталган федераль законда санитария-савыктыру чараларын билгеләүне һәм аларның үтәлешен контрольдә тоту эшендә җәмәгатьчелекне катнаштыру да күздә тотыла.
“Зөя буйлары” ДТКТ хезмәткәрләре “Академик Р.З. Сәгъдиев исемендәге УБМ” МБМУ укучылары өчен “Көзен табигатьне саклау” темасына дәрес үткәрде. Дәреснең максаты – көзен табигатьне саклау; гөмбә, җиләк, чикләвек җыю кагыйдәләренә өйрәтү; җылы якларга китүче һәм бездә кышлаучы кошларга, парк һәм урман хайваннарына карата кышкы чорда үз-үзеңне тотыш нормалары белән таныштыру. Дәрес азагында тыюлык белгечләре укучыларның белемнәрен тестлар ярдәмендә ныгыттылар.
“Ашыт” ДТКТ белгечләре, балалар бакчасы тәрбиячеләре белән берлектә, “Арчаның 2 санлы балалар бакчасы”нда тәрбияләнүчеләр өчен экологик тәрбия дәресен үткәрде. Табышмаклар һәм әкиятләр ярдәмендә балаларга уен рәвешендә табигатькә һәм әйләнә-тирәлеккә булган сакчыл караш турында сөйләделәр. Чара тәмамлангач тәм-томнар – көз уңышларын тараттылар. Тәрбиячеләргә тыюлык грамоталары һәм Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы тарафыннан чыгарылган җыентыклар тапшырылды.
Алмас Нәзиров Җир Хартиясе принципларын тормышка ашыруның 15 еллыгына багышланган “Җир Хартиясе” – тотрыклы үсешнең фундаменталь проблемаларын гамәлдә хәл итү коралы” халыкара фәнни-гамәли конференциясе утырышында катнашты.
Үзенең “Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы тарафыннан гамәлгә ашырыла торган Җир Хартиясе принципларын тормышка ашыру чаралары турында” темасына чыгышында А.Ә. Нәзиров Татарстан Республикасы Җир Хартиясенең үзенчәлекле принциплары буенча Урман хуҗалыгы министрлыгының эшен ачып салды. “Киләчәк буыннар өчен табигый мирасны саклау максатларында” 2011 елдан башлап 2015 елга кадәр урман торгызу эшләре 11 меңнән артык гектар җирдә башкарылды, шул исәптән ясалма урман утырту хисабына. Министрлыкка буйсына торган учреждениеләрдә үсентеләрне сыйфатлы һәм уңышлы үстерү өчен 55 митомник бар. Игътибар төп урман булдыручы токымнарга гына түгел, ә җимешле-җиләкле һәм декоратив токымнарны үстерүгә дә бирелә. 2015 ел нәтиҗәләре буенча, республиканың базис питомникларында 1,7 миллион җимешле-җиләкле һәм декоратив токым үсентеләре җитештерелде. Урманчылар тарафыннан шулай ук яклаулы урман үрчетү алымнары файдаланыла, бу гамәл җир эрозиясе процессын туктата (2014 ел өчен Татарстан Республикасында эрозиягә бирешкән җирләр 2,2 миллион гектардан артык иде). 2011 елдан башлап 2015 елга кадәр булдырылган яклагыч эрозиягә каршы утыртмалар саны 11,5 мең гектарга җитте. Тулаем алганда, бу икътисадның агросәнәгать секторын сыйфатлы авыл хуҗалыгы биләмәләре белән тәэмин итә, шул ук вакытта төбәкнең экологик тотрыклылыгын да, эстетик һәм рекреация ягыннан кызыксындыручанлыгын да арттыра.
Җир Хартиясенең “Тормышның барлык күптөрлелегенә ихтирам һәм кагыртучан караш” кебек әһәмиятле принцибын ачып, министр болай дип билгеләде: “Биологик төрлелекне саклау буенча нәтиҗәле коралларның берсе булып даими рәвештә үсә торган МСТТ системасы, Татарстан Республикасы Кызыл китабын алып бару кысаларында системалы рәвештә үткәрелә торган фәнни тикшеренүләр тора. Соңгы вакытта эре ерткыч кошларның оялары күренү, аюларның, селәүсеннәрнең, башка ерткыч хайваннарның саны, шулай ук хайваннарның аучылык төрләре запасларының артуы әйләнә-тирәлек торышы индикаторларының берсе буларак, аларның республика территориясе буенча таралышы Татарстан Республикасындагы экологик вәзгыятьнең яхшыруында күзәтелә торган уңай тенденцияләр турында таныклый”.