ЯҢАЛЫКЛАР

Татарстан Республикасында гади имән белән вак яфраклы юкә агачларның урман бергәлеге үзләренең табигый рәвештә барлыкка чыккан ареалларының төньяк-көнчыгыш чигендә урнашкан. Гади имән Татарстан өчен экология һәм икътисад ягыннан кызыклы. Ләкин, кырыс экология шартлары аркасында бу төбәктә имән чикләвеге уңдырышлы булган еллар сирәк күренеш. Шул рәвешле, Татарстан Республикасы территориясендә урман торгызу буенча киң күләмле планнарны тормышка ашыру өчен гади имәннең утырту материалы җитәрлек булмаска мөмкин. Юкә катнашмалы ясалма утыртмаларга нигез салганда, бер гектарга имән орлыкларын киметү бу проблеманы хәл итүнең бер юлы булып тора. Проектның максаты имәнле-юкәле утыртмаларга нигез салу өчен имән орлыкларының төбәк ихтыяҗларына җавап бирә торган, имән үзагачының сыйфатлы сортиментларын җитештерүне тәэмин итәрлек иң аз күләмен ачыклаудан гыйбарәт. Куелган бурычларны хәл итү һәм имән үзагачының сыйфат документлары өчен шушы проект кысаларында яшьләре төрле булган, төрле куелыкта һәм төрле көндәшлек рәвешләрендә утыртылган гади имән үсентеләренә хронологик анализ ясарга кирәк. Имәнле-юкәле утыртмаларга нигез салганда имән орлыкларының тиешле күләме турында бирелгән киңәшләр, шулай ук төрара көндәшлекне тикшерү һәм утыртуның оптималь схемаларын ачыклау өчен Нельдер буенча тәҗрибә мәйданнарын утыртканда күрсәтелгән ярдәм тиешле утырту материалы белән тәэмин итү проблемасын хәл итәчәк.

Проектның озынлыгы: 01.08.2015 ел - 30.09.2018 ел.

Урман плантацияләре дигәндә кыска вакыт эчендә табигый үскән агачлар табышыннан берничә мәртәбә югары табыш алу мөмкинлеген бирә торган (аеруча) нәтиҗәле кишәрлекләрдә тиешле агач токымнарын, төрләрен һәм клоннарын утырту җирләре аңлашыла. Шушы җитештерү мәсьәләләре белән беррәттән, бик тиз арада ирешергә мөмкин булган экосистема мәсьәләләре дә хәл ителә (шул исәптән су һәм җил эрозиясеннән яклау, биотөрлелекне саклау, туфракта су запасларын тәэмин итү, туфракта углерод сакланышын тәэмин итү).

Дөньядагы урманнарның мәйданы кимү сәбәпле, бигрәк тә тропик илләрендә, 1980 елдан башлап, плантацияләрдә урман үстерү күренеше киң таралыш алды. Мондый плантацияләрдә урман үстерү эшләрен интенсив рәвештә җәелдерүнең максаты, барыннан да элек, урманнарны һәм табигый урман формацияләрен саклауга, шулай ук аларны плантацияләрдәге үзагачларны коммерциядә файдалану һәм шуның белән берлектә табигый урманнардан агач алу күләмен киметү юлы белән яклауга омтылудан гыйбарәт.

Үзагач җитештерү өчен, бигрәк тә аның биоэнергетика өлкәсендә киң кулланыла башлаганлыгын исәпкә алганда, Германиядә һәм Европаның күпчелек башка илләрендә, 1990 еллардан башлап, авыл хуҗалыгы һәм урман хуҗалыгы җирләрендә кисү әйләнеше тизләтелгән плантацияләр актив үсеш алды (KUP - Kurzumtriebsplantagen).

Татарстан Республикасы Көнчыгыш-Европа тигезлегендә, Европа өлешендәге Россия Федерациясе үзәгендә урнашкан. Үзенең география җирлегенә карап, Татарстан Россиянең төньягы белән көньягына карата уңайлы урнашкан.

Татарстанның мәйданы – 67 847 км2 (чагыштыру өчен: Бавария – 70 500 км2).

Татарстан Республикасының гомуми мәйданының 18%ы тирәсен яки 1,22 миллион гектар өлешен урманнар хасил итә.

Өстенлекле токымнар булып яфраклы агачлар санала, шулай ук ылыслы токымнар да бар. Татарстан Россия төбәкләре арасында "урман ресурсларына бай булмаган" төбәккә карый.

Татарстан Республикасындагы урман фонды җирләрендә һәм хәзерге вакытта файдаланылмый торган авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә тиз үсә торган үзагач токымнарыннан торучы плантацияләрне булдыру эрозия проблемасын хәл итәчәк һәм бер үк вакытта туфракның дымлы өлешен арттырырга булышачак, шулай ук республикадагы һәм күрше төбәкләрдәге агач эшкәртү тармаклары өчен кыска ротацияле (15...40 ел) "аерым" агач сортиментларын үстерү мөмкинлеген бирәчәк.

"LesPlan" проектын тормышка ашыру методикасы

Татарстан Республикасында һәм Германиядә уртак конференцияләр. Темалары:

- ГИС-технологияләреннән файдалану.

- Россиядә урман плантацияләрен утыртуның юридик аспекты.

- Плантацияләрне утырту, тәрбияләү һәм алардан файдалану.

- Тирәк агачын плитә җитештерүдә эшкәртү.

Татарстан Республика территориясендә тәҗрибәи урман плантацияләрен бергәләп утырту:

- Плантацияләрне утырту дизайнын тәкъдим итү.

- Үткәрелгән тәҗрибәләрнең нәтиҗәләрен статистик бәяләү.

- Үсентеләр белән алмашу.

"LesPlan" проектын тормышка ашыру этаплары

1. Плантацияләрне утырту мөмкинлеге булган кишәрлекләрне анализлау.

2. Чәчүлек материал сайлау.

3. Бер үк төрле дизайнлы 4 тәҗрибә плантациясен утырту (2016 ел).

4. 4 җитештерү плантациясен утырту (2017 ел).

5. Мәгълүмати интернет-платформасын төзү.

6. Дрезден техник университеты, "Хессен-Форст" компаниясе белән Татарстан Республикасының урман хуҗалыгы фәнни учреждениеләре арасында озак вакытлы хезмәттәшлекне җәелдерү.

Уңышлы нәтиҗәгә ирешү алшартлары

- Бердәм тәҗрибә дизайны;

- Бердәм белешмәләр җыю һәм бәяләү;

- Озак вакытлы булышлык;

- Алдан ук билгеләнгән һәм килештерелгән кишәрлекләргә карата системалы һәм юнәлешле сыйфатламалар спектры;

- Мәгълүматлар белән нәтиҗәле алмашу.

Проектның озынлыгы: 01.09.2015 - 02.28.2018 ел.

2016 елның 30 ноябрендә Венада (Австрия)  "Россиянең ЦКС – яңа чынбарлыклар, яңа мөмкинлекләр" II Халыкара Конференциясе үз эшен башлап җибәрде. Чараның оештыручылары буларак Россиянең Урман сәнәгатьчеләре һәм урман экспортерлары берлеге белән РФ Сәүдә-сәнәгать палатасы катнашты. Конференциянең операторы – Кәгазь тармагы белгечләре ассоциациясе. 

Халыкара чарада Россия Федерациясенең табигый ресурслар һәм экология министры Сергей Донской катнашты. "Гамәлдәге ЦКС өлкәсендә яңаларын ясау һәм булганнарын алга таба модернизацияләү өчен Россиянең чимал мөмкинлекләре бик зур. Өстәмә җитештерү куәтләрен урман чималы белән тәэмин итүнең мөмкин булган потенциалы 10 миллион тонна целлюлозадан артып китә", – диде Сергей Донской.

Яңа ЦКС булдыру өчен, Сергей Донской фикеренчә, Красноярск крае (файдаланылмаган диләнке хисабы 65 млн. куб. м.), Иркутск өлкәсе (39 млн. куб. м.), Ханты-Манси автономияле округы (Югра) (36 млн.куб.м.), Томск өлкәсе (34 млн. куб. м.), Коми Республикасы (25 млн. куб. м.), Хабаровск крае (18 млн. куб. м.), Байкал арты крае (16 млн. куб. м.) һәм Вологодск өлкәсе (14 млн. куб. м.) ирекле урман ресурслары булу күзлегеннән чыгып караганда иң перспективалы төбәкләр булып санала.

Сергей Донской шулай ук иң кыйммәтле ылыслы урман токымнары саны буенча Россиянең дөньяда беренче урынны биләп торуы һәм дөньяви урман запасларының 20%ына ия булуы хакында да искәртеп үтте. Ләкин бу мәйданнарның 2/3 өлеше кырыс климат шартларында, урман фонды нәтиҗәле файдаланылмый, эшлекле үзагач аз чыгарыла һәм аны әзерләгәндә һәм транспортлаганда күп чыгым тотыла. "Вәзгыятьне тамырдан үзгәртергә кирәк", – дип ассызыклады Сергей Донской.

Лубян урман-техника көллияте китапханәсендә Халыкара Спид белән көрәш көненә багышланган чара булды. Тулай торак тәрбиячеләре, Лубян җирлеге хастаханәсе фельдшеры-акушеры Е.Г. Федорова белән берлектә, студентлар белән ачыктан-ачык әңгәмә үткәрделәр, шулай ук көллияттә #СтопВичСпид интернет-акциясе узды.

“Лубян урман-техника көллияте” ДБҺБУ учреждениесендә урман тармагы белгечләрен “Урман янгыннарын сүндерү җитәкчесе” программасы буенча әзерләү эшләре башкарылачак.

Укыту эшләре бу елның 5 декабреннән 16сына кадәр узачак, анда “Урманчылык” ДБУ директорлары белән янгын-химия станцияләре башлыклары катнашачак.

2016 елның 5 декабрендә Россия Федерациясенең табигый ресурслар һәм экология министры С.Е. Донской җитәкчелегендә, ведокиңәшмә режимында, урман утыртмаларына ефәк күбәләге, кайры ашаучы – типографлар тарафыннан зыян салыну һәм кирәкле санитар-савыктыру чараларын үткәрү мәсьәләләренә багышланган селектор киңәшмәсе узачак. Утырышта Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы белгечләре дә катнашачак. Киңәшмәдә Ленинград, Иркутск, Томск, Кемерово өлкәләре, Красноярск һәм Краснодар крайлары вәкилләренең докладларын тыңлап үтәчәкләр.

Лубян урман-техника көллияте китапханәсендә ПДН хезмәткәрләре И.И. Җиһаншин, Г.Р. Айсина һәм Кукмара ҮРХ табиб-наркологы Р.М. Сабирҗанов катнашында балигълык яшенә җитмәгән 1 һәм 2 курс студентлары белән очрашу булды. Укучылар белән “Хокук бозуларны кисәтү. Тәмәке, алкоголь, наркотик, психотроп һәм башка төрле матдәләрне куллану нәтиҗәләре” темасына сөйләштеләр. Чараның максаты – балигълык яшенә җитмәгәннәрне кисәтү; хокукый белемнәрне пропагандалау; җаваплы карарга мөстәкыйль килү күнекмәләрен формалаштыру; катлаулы хәлләрне тәнкыйди анализлау күнекмәләрен формалаштыру; укучыларга бу гамәлне кылган чакта аларның Закон бозып кына калмыйча, шул ук вакытта үзләренең якыннарына һәм туганнарына авырлык китерүләре турында аңлату; төркемдә эшли алу, үз карашларыңны белдерү, гәп кора белү күнекмәләрен үстерү.

“Студентлар язы-2016” фестиваленең иң яхшы номерлары белән укучылар 2016 елның 24 ноябрендә Лубян урман-техника көллиятендә чыгыш ясадылар. Тамашачылар белән җанатарлар бик күп уңай тәэсирләр, чиксез, бетмәс-төкәнмәс энергия алдылар. Концерт программасын тәмамлап, директорның тәрбия эшләре буенча директоры Н.М. Сираҗетдинова яңа кабул ителгән студентларны котлады, аларга алга таба иҗади уңышлар теләде һәм “Студентлар язы-2016” фестиваленә йомгак ясады. Студентларга – фестивальдә катнашучыларга кыйммәтле бүләкләр һәм призлар тапшырылды.

Кыш ае кошлар һәм җанварлар өчен авыр вакыт. Буа районы мәктәпләрендә җимлекләр әзерләү буенча зур эш башкарыла. Буа шәһәренең № 1 УГБ мәктәбендә “Кышын кошларны ашатыгыз!” исеме астында акция булып узды, анда балалар үзләренең иң яхшы эшләрен – җимлекләрне, кошлар сурәте төшерелгән плакатларны күрсәттеләр. Акциягә “Зөя буйлары” ДТКТ белгечләре дә кушылды. Тыюлык коллективы үз эшчәнлегендә үсеп килүче яшь буында табигатькә карата сакчыл караш тәрбияләүгә зур игътибар бирә. Бу юнәлештәге эш дәвам иттереләчәк.

Быел “Яшел Россия” гомумроссия экология иҗтимагый хәрәкәте “Җиңү урманы” конкурсын үткәрүдә инициатор булды. Бу чараның максаты – Бөек Җиңү темасына гражданнарның кызыксыну дәрәҗәсен арттыру, кешеләрне бердәм милли идея белән берләштерү, гражданнарны патриот итеп тәрбияләү, Бөек Ватан сугышында катнашып һәлак булганнарны һәм тыл ветераннарын искә алу.

ТР Нурлат ш. 3 санлы ГБМ МАБУ мәктәп урманчылыгына “Җиңү урманы” экологик-патриотик проектын иң яхшы тормышка ашыруы нәтиҗәсендә икенче урынны бирделәр. Җитәкчеләре – Чибидина Татьяна Ивановна. Өченче урынга Ханты-Манси автоном округының Лянтор ш. конкурсантлары лаек булды. Беренче урынны исә Магадан ш. Магадан өлкәсе мәгариф үзәгенә бирделәр. Җиңүчеләрне 2016 елның 8 декабрендә Мәскәүдә көтәләр, анда тантаналы рәвештә бүләкләү чарасы узачак.