ЯҢАЛЫКЛАР
Бу бәйрәм беренче тапкыр 1971 елда урманнарны саклауга рәсми чакыру буларак яңгыраш алды. БМО Генераль ассамблеясының 23 нче съездында Европаның авыл хуҗалыгы конфедерациясе тәкъдиме һәм башка авыл хуҗалыгы оешмалары хуплавы белән Халыкара урман көнен уздыру турында указга кул кую карары кабул ителә. Бәйрәм көне итеп 21 март билгеләнә. Бу очраклы түгел, чөнки нәкъ шушы көнне Җирнең Төньяк ярымшарында – язгы, ә Көньяк ярымшарында көзге көн-төн тигезлеге җитә.
Урманнарның дөнья экологиясе иминлеген тәэмин итү, планетабызның тотрыклы алга китеше, кеше тормышы өчен әһәмиятенә игътибарны җәлеп итү максатыннан, Халыкара урман көне дөньяның барлык илләрендә билгеләп үтелә. Бәйрәмнең максаты һәм бурычлары булып, планетада яшәүче бар халыкның тормышында урманнарның, аларны беренче яратылмыш хәлендә саклап тотуның мөһимлеге, саклау ысуллары турында мәгълүмат бирү, яшел утыртмаларны тәрбияләү һәм чимал сыйфатында рациональ файдалану тора.
Халыкара урман көне уңаеннан Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы белгечләре, ел саен, мәгариф учреждениеләрендә төрле чаралар уздыра, үсеп килүче буынның игътибарын урманнарын саклауның һәм яңартып торуның зарурилыгына юнәлтә.
Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы барыгызны да чын күңелдән Халыкара урман көне белән тәбрик итә! Планетабызның яшел байлыгының сакланышы һәм иминлеге турында һәркем кайгыртса иде. Урман бит безгә бик күп якты тәэсирләр, тәмле җиләк-җимешләр һәм күңелле ял бүләк итә. Янгыннар һәм корылык беркайчан да булмасын иде. Бәйрәм белән!
Экология һәм махсус сакланучы территорияләр елы кысасында Казанның 178 нче номерлы мәгариф үзәгендә урман хуҗалыгы хезмәткәрләре, Халыкара урманнар көненә багышлап, ачык “Урман дәресе” үткәрде. Чараның максаты – табигать байлыкларына сакчыл мөнәсәбәт, табигатьне танып-белүгә кызыксынучанлык формалаштыру.
6 нчы “Д” сыйныфы укучылары катнашкан дәрес җанлы аралашу рәвешендә үтте. Дәрес башында балаларга республиканың урман хуҗалыгы турында фильм күрсәтелде, аннан соң Шәһәр яны урманчылыгы җитәкчесе – урманчы Илнур Кәшәфиев алар белән урман һәм аның кеше тормышындагы әһәмияте турында әңгәмә корды. Якынлашып килүче яз һәм җәй өчен актуаль булган “Урманнарны янгыннан саклау” темасына аерым тукталды. “Безнең як территорияләрен гүзәл урманнар бизәп тора. Урман ул – тормыш чыганагы, табигать хәзинәсе. Ләкин аның явыз дошманы бар: ут алдында ул көчсез. Күп очракларда урман янгыннарының сәбәпчесе – урманда янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләрен үтәмәүче кеше. Табигый тирәлектә янгынны булдырмас өчен, урманда янып торган шырпылар, пыскучы чүпрәкләр ташлау, агачлар куе булып үскән җирләрдә учак кабызу тыела. Урман эчендә пыяла савытлар да калдырырга ярамый, чөнки аяз көннәрдә пыяла, кояш нурларын үзенә җыеп, тирә-якка юнәлдерергә мөмкин, шуның аркасында кипкән үсемлекләргә ут кабуы бар. Аланнарда, агачлар төбендәге корыган үләннәрне яндырырга, камышка ут төртергә дә ярамый”, – диде Илнур Кәшәфиев үз чыгышында.
Укучылар белгечләрне игътибар белән тыңладылар, сораулар да бирделәр. Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы министры Алмас Нәзиров исеменнән бүләк итеп урманчылар тапшырган Кызыл китап балаларда зур кызыксыну уятты.
“Урман дәресе” тәмамлангач, укучыларга – “Урман күзәтчесе” дип аталган китаплар, ә чарада иң актив катнашканнарына истәлекле бүләкләр тапшырылды.
Чарада катнаштылар: ТР урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Ә.Н. Бәдертдинов; ТР Фәннәр академиясенең Экология проблемалары һәм җир асты байлыкларыннан файдалану институты директорының фән буенча урынбасары Д.В. Иванов; “Идел-Кама дәүләт табигать биосфера тыюлыгы” ФДБУ директоры Ю.Ф. Горшков; Казан федераль университетындагы Экология һәм табигатьтән файдалану институтының гомуми экология кафедрасы мөдире Т.В. Рогова. Тәкъдим итүдә министрлык белгечләре, югары уку йортлары укытучылары һәм студентлары, мәктәп урманчылыклары укучылары да катнашты.
Үз чыгышында Әмир Бәдертдинов: “Безнең төбәктә яшәүче, үсүче кыргый хайваннарның, үсемлекләр һәм гөмбәләрнең сирәк очрый торган төрләренең торышы һәм таралып урнашуы турында 10 ел дәвамында мәгълүмат җыелды, ТР Кызыл китабын язу мәсьәләләре буенча норматив хокукый база берөзлексез камилләштерелеп торды”, – диде. Шулай ук ул ТР Кызыл китабының өченче басмасын әзерләүдә хезмәт куйган барлык белгечләргә, галимнәргә рәхмәт белдерде: “ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы һәрвакыт фән эшлеклеләре, вузлар вәкилләре белән иң тыгыз хезмәттәшлеккә омтылды. Мондый хезмәттәшлек, кагыйдә буларак, җәмгыятебезне һәм икътисадыбызны Татарстанга барлык юнәлешләрдә дә алдынгы урыннарын саклап калырга мөмкинлек бирүче яңа казанышлар, ачышлар белән баетып, яхшы нәтиҗәләргә китерә. ТР Кызыл китабының өченче басмасы да Урман хуҗалыгы министрлыгы һәм Татарстан биология фәненең иң яхшы вәкилләренең уртак тырышлыгы дәлиле булып тора”.
Шулай ук ул фәнни мәктәпләрнең дәвамчанлыгы фактының, үз эшләрен яхшы белүче, белемнәрен һәм тәҗрибәләрен яшь белгечләргә тапшыручы авторларның төп составы сакланып калуның да Кызыл китапның бәхәссез казанышы булуын билгеләп үтте.
Кызыл китап хайваннар һәм үсемлекләр дөньясының анда күрсәтелгән объектлары турында, шулай ук аларны саклау һәм тергезүдә зарури чаралар турында мәгълүматлар җыелмасын үз эченә алган рәсми документ булып тора.
Хәзерге көндә сирәк төрләр исемлегенә умырткалы һәм умырткасыз хайваннарның 224 төре, үсемлекләрнең 340 төре, лишайникларның 24 төре һәм гөмбәләрнең 49 төре керә (барлыгы 612 төр).
“Балтач” дәүләт комплекслы табигать заказнигы коллективы белгечләре Балтач муниципаль районының Карадуган гимназиясендә викторина дәресе үткәрде. Анда 7 һәм 8 нче сыйныфларда укучы 35 бала катнашты. Викторина барышында балаларны заказникның эшчәнлеге белән таныштырдылар, Бөтендөнья су ресурслары көне турында сөйләделәр.
Чара тәмамлангач, укучыларга Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгының бүләкләре һәм дипломнары тапшырылды.
Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгында кече һәм урта эшкуарлык субъектларына урман утыртмаларын алу-сату шартнамәсен төзүгә хокукны сату буенча аукцион булды. Алты урманчылыктан (Әлмәт, Чирмешән, Баулы, Лаеш, Яшел Үзән һәм Кама) барлыгы 69 лот куелган иде.
№ 10 – 12, 15, 29, 30, 39, 52, 54, 64 – 68 лотлар буенча аукцион узган дип танылды. Аукционның җиңүчеләре белән беркетмәләр имзаланды, кече һәм урта эшкуарлык субъектларына урман утыртмаларын алу-сату шартнамәләре беркетмәләр имзаланган көннән алып ун эш көне эчендә төзеләчәк.
№ 6 – 9, 17 – 28, 31, 43, 44, 46 – 51, 53, 55 – 63, 69 лотлар буенча аукцион узмаган дип танылды (Россия Федерациясе Урман кодексының 80 статьясындагы 7 пунктның 1 пунктчасы). Аукционның бердәнбер катнашучылары белән аукцион беркетмәләре имзалана һәм, кече һәм урта эшкуарлык субъектларына урман утыртмаларын алу-сату шартнамәләре аукцион нәтиҗәләре турында мәгълүмат Россия Федерациясенең “Интернет” мәгълүмат-телекоммуникацияләр челтәрендәге рәсми сайтына урнаштырылган көннән алып ун көннән соң, югарыда күрсәтелгән срок беткәч, ун эш көне эчендә төзеләчәк.
№ 1 – 5, 13 – 14, 16, 32 – 38, 40 – 42, 45 лотлар буенча, аукционда катнашуга гаризалар булмау сәбәпле, аукцион узмаган дип танылды.
Экология елына багышланган чаралар планын тормышка ашыру кысасында “Лесхоз урта гомуми белем бирү мәктәбе” муниципаль бюджет мәгариф учреждениесенең 1 нче сыйныф укучылары (сыйныф җитәкчесе – Т.И. Шәймәрданова) Үрнәк бистәсендәге урман музеенда булдылар. Һәр кеше үз авылының гына түгел, үз урманының да тарихын белергә тиеш. Урман музеенда тиңе булмаган экспонатлар тупланган. Экскурсовод – “Арча урманчылыгы” ДКУ белгече Н.И. Җиһаншина балаларны Арча урман хуҗалыгының тарихы белән таныштырды. Экскурсиянең баштагы өлешендә балаларга кешеләр агачтан ясаган көнкүреш әйберләре (савыт-саба, уенчыклар, чабата һ.б.) турында сөйләделәр, йорт, тегермән макетларын күрсәттеләр. Урманыбызның хайваннар һәм үсемлекләр дөньясы экспонатларын балалар үз күзләре белән күрде. Аларга күркәләрдән алынган орлыклар коллекциясен дә күрсәттеләр. “Ел саен без нәни дусларыбыз өчен яңа төрле танып-белү программасын төзибез. Әйтергә кирәк, болай эшләү үз җимешләрен бирә. Бездән балалар бик канәгать булып китә, безнең өчен бу – иң әһәмиятле нәтиҗә”, – дип билгеләп үтте Н.И. Җиһаншина.
Зарарлы бөҗәкләрне һәм аларның личинкаларын ашап, агач корткычлары белән көрәштә кошлар бик зур файда китерә. Табигать безне матур чәчәкләр, үсемлекләрнең хуш исе, кошларның моңлы сайравы белән шатландырып торсын өчен, канатлы дусларыбызны җәлеп итәргә, аларга "өйләр" – сыерчык оялары ясап куярга кирәк.
15 март көнне шәһәр гимназиясе каршындагы мәктәп урманчылыгы әгъзалары, Нурлат урманчылыгының кишәрлек урманчылары белән бергәләп, агачларга сыерчык оялары элү өчен, Чияле Алан кишәрлеге урманчылыгына бардылар. Кош ояларын балалар технология укытучысы – мәктәп урманчылыгы җитәкчесе Фәнис Гаязов кул астында өч ай дәвамында ясаганнар. Былтыр балалар үз куллары белән 30 оя ясаган булса, быел алар саны – ике тапкыр артыграк. Кош ояларын бөтен урманчылыкка таратачаклар, барлык кишәрлек урманчылыкларында элеп куячаклар.
Селектор киңәшмәсе Татарстан Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгында видеоконференция режимында узды. Ул авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләр туфрагының уңдырышлылыгын саклау һәм арттыру максатыннан һәм Татарстан Республикасы Президенты Р.Н. Миңнехановның һәлак булган кыр саклагыч урман утыртмаларын яңадан тергезүне финанслау буенча әмерен үтәү йөзеннән үткәрелде.
Чарада урманнарны яңадан җитештерү һәм урман үстерү бүлеге башлыгы Тимур Галиев, урман хуҗалыклары директорлары һәм инженерлары, ТР Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы вәкилләре, муниципаль районнарның мөлкәт һәм җир мөнәсәбәтләре палаталары рәисләре катнашты.
Ерынты-чокырларга һәм кырларга утыртыла торган саклагыч агачлар, шулай ук һәлак булган кыр саклагыч урман утыртмаларын яңадан тергезү (кыр саклагыч урман утырмаларын өстәп утырту, кыр саклагыч урман утырмаларын чыбык-чабыктан һәм чүп-чардан чистарту, сайланма санитар кисү), хезмәтне саклау һәм эш урынында имгәнүләрне булдырмау буенча документлар әзерләү мәсьәләләре турында фикер алыштылар.
“Кама урман хуҗалыгы” ДБУ базасында “Урман әзерләүдә һәм урман ташу юлларын карап тотуда яңа техника һәм технология кертү”дигән темага өйрәтү семинары узды. Анда урман хуҗалыклары вәкилләре (урман хуҗалыклары директорлары, урман әзерләү осталары һәм универсаль машиналар операторлары) катнашты. Чарада катнашучылар “Кама урман хуҗалыгы”нда эшләрнең оештырылуы белән танышты. Семинар программасына түбәндәгеләр кертелгән иде: теория өлеше (элмә җиһазлы АМКОДОР 352 Л), практика, күрсәтү өлеше, урман төягечне эшләтү буенча осталык дәресе һәм “Кама урман хуҗалыгы” ДБУның җитештерү җирлеге белән танышу.
Федераль законның РФ Табигать ресурслары һәм экология министрлыгы эшләгән шундый проектын РФ Хөкүмәте утырышында ведомство башлыгы Сергей Донской тәкъдим итте.
Проект урман мөнәсәбәтләре өлкәсендә төбәкләрнең дәүләт хакимияте органнарының федераль вәкаләтләрне башкаруы мәсьәләләрен җайга салучы яңа норма кертә. Аерым алганда, тапшырылган вәкаләтләрне башкару мәсьәләләре буенча Рослесхозга Россия Федерациясе субъектларының иң югары вазыйфаи затларына үтәлүе мәҗбүри булган күрсәтмәләр бирү хокукы бирелә.
Утырышта әлеге документ хупланды, закон проекты озакламый РФ Дәүләт Думасына беренче укылышта депутатлар каравына кертеләчәк.
РФ Урман кодексын тормышка ашыру тәҗрибәсен исәпкә алып, закон проекты урман законнарының хокукый җайга салу өчен актуаль булмаган нигезләмәләрен (мәсәлән, 83 нче статьяның Россия Федерациясе вәкаләтләрен аерым төбәкләргә башкару өчен тапшырмау мөмкинлеге турындагы 2 нче өлешен) төшереп калдырырга тәкъдим итә.
С.Донской билгеләп үткәнчә, бу үзгәрешләрне кабул итү урман фонды җирләре белән идарә итүгә бәйле мөнәсәбәтләрне хокукый җайга салуны камилләштерергә ярдәм итәчәк, шулай ук урман мөнәсәбәтләре өлкәсендә төбәкләрнең үзләренә тапшырылган вәкаләтләрне үтәвенең нәтиҗәлелеген контрольдә тоту өчен яхшы коралга әвереләчәк.
Бу закон проекты Россия Федерациясе Урман кодексы нигезләмәләрен “Россия Федерациясе субъектларының дәүләт хакимиятенең закон чыгару (сайланган) һәм башкарма органнарын оештыруның гомуми принциплары турында” 2015 елның 13 июлендәге № 233-ФЗ Федераль закон белән тәңгәлләштерә.