ЯҢАЛЫКЛАР

Урманнардагы янгыннарны кисәтүне профилактикалау максатларында ел башыннан бирле республика урманчылары тарафыннан халык арасында һәм массакүләм мәгълүмат чараларында агитацияләү-профилактикалау эше алып барыла. Урман тармагындагы белгечләр тарафыннан урманнарда гражданнарның булуын чикләүче 800 данә шлагбаум урнаштырылды, 300 данә күләмендә янгынга каршы күрсәтмә пропаганда объектлары урнаштырылды, 9 мең данә листовка һәм буклет таратылды. Янгынга каршы минераллаштырылган полосалар кору буенча барлык урманчылыклар территориясендә дә план нигезендә эшләр башкарылды. 6,5 чакрым озынлыгындагы янгынга каршы минераллаштырылган полосалар каралды.

Профилактика чаралары ярдәмендә 6 ел дәвамында Татарстан Республикасы урманнарында янгынга юл куелмады.

Арчаның Күпфункцияле стадион үзәге каршында шушындый исем астында экология фестивале үткәрелде, анда “Ашыт” заказнигы хезмәткәрләре мактаулы кунаклар булды. Бу чараның максаты – үсеп килүче яшь буында әйләнә-тирәлекне саклау буенча җавапылык хисе тәрбияләү, табигатькә карата сакчыл мөнәсәбәт мәсьәләләре буенча балаларның һәм яшьләрнең игътибарын җәлеп итү, туган төбәкнең табигый байлыкларын саклау буенча актив тормыш позициясен формалаштыру.

Бәйрәмгә “Өмет чыганагы” тернәкләндерү үзәгеннән балалар, Арчаның Мәктәп укучылары сарае каршындагы “БОЧЧЕ” секциясендә катнашучылар, шулай ук “Таттелеком” ААҖ дустанә балалар коллективы чакырылган иде. “Күренми торган сак” клуб формированиесе әгъзалары фестиваль хуҗалары булды. Заказник белгечләре чыгышларыннан соң, концерт һәм спорт номерлары тәмамлангач, фестивальдә катнашучылар “Туган як сукмаклары буйлап” юлга кузгалды. “Күренми торган сак” клуб формированиесе барлык кунакларны Арча ст. чишмәләренә алып барды, анда булган балалар тирә-якларны карап, клубтагы тынгысыз йөрәкле вәкилләр тарафыннан әйләнә-тирәлекне саклау буенча башкарылган эшләрне үз күзләре белән күрделәр. Бу клубта барлыгы ун вәкил, ләкин мондый кояшлы көндә аларга табигатькә карата битараф булмаган тагын 80 актив бала кушылды. Табигать үзе аларга ярдәм итеп, чараны үткәрү өчен кирәкле бөтен уңайлы мөмкинлекләрне

тудырды. Активистлар команда уеннары үткәрделәр, биеделәр, җырладылар. Ярышлардан соң йомгаклар ясалды һәм “Саклагыз җирне, Саклагыз!” исемле дисклар, шулай ук истәлекле бүләкләр, плакатлар, календарьлар һәм экологик көндәлекләр тапшырылды.

Экология фестивален оештырган һәм үткәргән өчен “Күренми торган сак” клуб формированиесе җитәкчесенә һәм анда катнашучыларга тантаналы рәвештә Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы дипломнары тапшырылды. Бәйрәм Флешмоб – физкультминут белән тәмамланды.

Киңәшмәдә Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы министры А.Ә. Нәзиров, шулай ук аның урынбасарлары, җитәкче-урманчылар, ведомство буйсынуындагы учреждениеләрнең директорлары катнашты. Киңәшмә барышында ТР урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Ә.Н. Бәдертдиновның “2017 елның беренче яртыеллыгы өчен урман культурасы һәм урман хуҗалыгы эшләре йомгаклары турында” доклады тыңланды.

Ел башыннан бирле республикада 1832 гектар мәйданда ясалма урман торгызу эше башкарылган, шул исәптән 1832 гектарда урман культуралары утыртылган. 2016 елда бу күрсәткеч 1596 гектарга тигез булган. Урманчылар билгеләп узганча, 2017 елда, гомумән алганда, урман торгызу күләме узган елгыга караганда 27%ка арткан. Иң беренче чиратта бу урман культураларын утырту һәм урманның табигый яңартылуына ярдәм итү өчен мәйданнарның үзәкләштерелгән рәвештә арттырылуы белән аңлатыла.

Урманнарны сыйфатлы җитештерүнең состав өлеше булып тәрбияви кисүләр тора. 1 июльгә карата урманнарны тәрбияви кисүләр һәм санитар кисүләр 7677 гектарда башкарылган. Шул ук вакытта әзерләнгән үзагач запасының гомуми күләме 380 мең кбм. яисә планга карата 69% (2016 елда – 46%, 2015 елда – 67%) тәшкил иткән, 303 кбм артык ликвидлы үзагач әзерләнгән, ликвид буенча эш башкару дәрәҗәсе – 81% (2016 елда – 48%, 2015 елда – 74%).

Татарстан Республикасы территориясендәге урманнарда янгын чыгу куркынычының дәрәҗәсе югары дип билгеләнүгә бәйле рәвештә, 2017 елның 27 июлендә урманнарда авиация патруле үткәрелде. АН-2 самолетында махсус эшләнгән маршрутлар буенча урманнарда янгын урыннарын һәм янгын куркынычсызлыгы кагыйдәләре бозылу очракларын ачыклау максатында очышлар үткәрелде. Авиапатруль барышында авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә 2 төтен ноктасы теркәлде, аларның төгәл координаталары Питрәч һәм Минзәлә районнарында билгеләнде, әлеге мәгълүматлар кичекмәстән төбәк диспетчерлык идарәсе пунктына тапшырылды. Авиация ярдәмендә күзәтү эшләре урманнарның санитар торышын бәяләү һәм урманнардагы корткыч чыганакларын һәм авыруларны ачыклау максатында гамәлгә ашырылды.

Махсус сакланучы табигый территорияләр елы кысаларында ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы тарафыннан Татарстан Республикасы Кызыл китабына кертелгән сирәк очраучы зур кош төрләренә багышланган бизәкле киң форматлы плакат чыгарылды. Плакатта төбәгебезнең аеруча билгеле һәм 9 зур кошы (ак челән, кара ләкләк, ысылдавык аккош, кыйгаклаучы аккош, соры каз, чәңгелдәк каз, кызыл бүксәле кара каз, кызыл үрдәк, соры торна) турында мәгълүматлар урнаштырылган, аларның яшәү рәвеше, тереклек итү ареалы һәм сирәкләнүенә китергән сәбәпләр турында актуаль белешмәләр бирелә. Мондый плакат биология, экология, табигать белеме дәресләрендә, сыйныфтан тыш дәресләрдә яхшы ярдәмче һәм күрсәтмә пособие булып хезмәт итә ала.

Плакатлар биотөрлелек бүлеге һәм тыюлыклар хакимиятләре хезмәткәрләре тарафыннан Казан шәһәренең һәм республикадагы муниципаль районнарның мәктәпкәчә һәм мәктәп-белем бирү йортларына таратылачак.

Казан шәһәренең “Хезмәт резервлары” стадионында Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы хезмәткәрләре арасында мини-футбол матчы узды. Чара Дәүләти һәм муниципаль хезмәткәрләр спартакиадасына әзерлек кысаларында узды. Урманчылар сөйләвенчә, моңа охшаш ярышлар команданың рухын ныгыта һәм яхшы кәеф өсти. Мини-футболда катнашучылар югары спорт дисциплинасын күрсәттеләр һәм тамашачылар өчен манзаралы мизгелләр дә аз булмады.

2017 елның 26 июлендә “Татарстан радиосы”ның туры эфирында урманнарны яңадан җитештерү һәм урман үрчетү бүлеге башлыгы Галиев Тимур Рәдиф улы катнашты. Интервью барышында Татарстан Республикасында урман хуҗалыгының үсешенә һәм торышына багышланган төп мәсьәләләр күтәрелде. Моннан тыш, туры эфир белән элемтәгә керү бәхетенә ирешкән республика халкын түбәндәгеләр кызыксындыра иде: агачларның кайсылары барыннан да күбрәк кислород бүлеп чыгара, чыршыдан нинди продуктлар алына? Башкортстан Республикасыннан

Америка өрәңгесенә карата көрәш чаралары турында мөрәҗәгать ирештерелде, моңа Тимур Галиев болай дип җавап бирде: “Америка өрәңгесе – урманнардагы иң “усал” чүп үләннәренең берсе. Аңа карата төп көрәш ысуллары – механик һәм химик методлар. Химик метод иң нәтиҗәлесе булып санала. Ул вакытта арборицидлар кулланыла. Чүп үләне белән көрәш эшен республика ареалының бу үлән таралган һәм үсеш алган барлык территорияләрендә дә алып барырга кирәк. Нокталы көрәш белән генә тиешле нәтиҗәгә ирешеп булмый”.

Тематик сменаны үткәрүнең төп максаты – урманнарны саклау, алардан сакчыл файдалану, урман тармагында җинаятьләрне профилактикалау һәм хокук бозуларга каршы көрәшү мәсьәләләренә җәмгыятьнең һәм үсеп килүче яшь буынның игътибарын җәлеп итү.

Нурлат мәктәбе урманчылыгы активисты, “№3 УГБМ” МАМУ укучысы Лёвин Родион сөйли: “Смена дәвамында урман хуҗалыгындагы иң яхшы белгечләр мәктәп урманчылыклары укучылары өчен лекцияләр, семинарлар һәм гамәли дәресләр үткәрде, балалар “Орленок” лагерына Россия Федерациясенең барлык почмакларыннан җыелган иде. Беренче көннәрдә Россиянең урманны яклау үзәге хезмәткәрләре белән дәресләр үтте. Белгечләр төрле агач токымнарының авырулары, урман утыртмалары корткычлары турында җентекләп сөйләде. Краснодар краеның географик үзенчәлекләренә аеруча зур игътибар бирелде, анда урманнар белән капланган тау биләмәләре искиткеч рәвештә берләшкән, Кара диңгезнең иң яхшы курорт комлыклары урнашкан. Авиалесохрана хезмәткәрләре белән очрашу җайланмаларны һәм җиһазларны демонстрацияләү эше белән истә калды. Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы хезмәткәрләре мәктәп урманчылыклары хәрәкәтенә иң яхшы эмблема ясау буенча конкурс үткәрделәр. “Әдәби аланлык” әдәби конкурсында мин дә актив катнаштым, анда сменада катнашучыларның барысы да шигырь һәм проза аша көч сынашты. Мин дипломлы булдым һәм шуңа бик тә сөенәм. Әлеге сәфәр онытылмаслык хис-хатирәләр һәм уңай тәэссирләр калдырып, бик озакка хәтердә сакланып калачак”.

Кышкы һәм язгы чорларда РФ Мәгариф министрлыгы һәм Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы мәктәп урманчылыкларындагы иң яхшы җитәкчеләрне һәм укучыларны сайладылар. Татарстан Республикасыннан Нурлат мәктәбе урманчылыгы игътибар җәлеп иткән, ул ТР Эколидеры булып тора, моның өчен узган ел Мәскәүдә ЭкоОскар һәм “Җиңү урманы” номинациясендә диплом белән бүләкләнгән иде.

“Орленок” лагереның “Шытым” профильле сменасында катнашу өчен җитәкчесе Чибидина Татьяна Ивановна белән берлектә Родион Левин җибәрелде. Татьяна Ивановна Россия Федерациясе укытучылары составында Туапсе шәһәрендә булган Гомумроссия мәктәп урманчылыклары корылтае эшендә катнашты. Үзенең чыгышында мөгаллим республикада мәктәп урманчылыкларының фәнни һәм гамәли эшчәнлегендә уңышлы гореф-гадәтләрнең мул булуына игътибар юнәлтте. ФГООС шартларында мәгариф проблемаларын россиякүләм проектларны үтәү аркасында уңышлы гына хәл итәргә мөмкин.

Гомумроссия форумына килгән кунаклар тәҗрибәле укытучының укыту әсбаплары белән кызыксындылар: “Нурлат районы географиясе”, “ТР бүтән районнары белән чагыштырганда район халкы”, “Белем алу-тикшеренү

проектлары җыентыгы”. “Җиңү урманы” альбомы аеруча зур кызыксыну уятты, анда мәктәп берләшмәсендә укучыларның Бөек Ватан сугышы ветераннары турындагы материаллары тупланган һәм легендар хезмәткәрләрнең фотолары урнаштырылган, алар хөрмәтенә балалар 2015-2017 елларда исемле үсентеләр утырткан.

Кара диңгез ярында фикердәшләр арасында үтеп киткән онытылмаслык 20 көн Родион өчен дә, Татьяна Ивановнада да күңелле тәэссирләр калдырды. Делегация ТР Урман хуҗалыгы министрлыгына һәм Нурлат урман хуҗалыгына тудырылган мөмкинлекләр өчен рәхмәтен белдерә.

2017 елның 4 августында “Лениногорск урманчылыгы” ДКУ учреждениесендә “Урманда иң яхшы янгын сүндерүче-2017” өченче Гомумроссия һөнәри осталык конкурсының төбәк этабы узачак. Ярышларда республиканың барлык почмакларыннан урман янгыннарын сүндерүче формированиеләр катнашачак. Чара эшче һөнәрләренең абруен үстерү, эшче һөнәрләренә укыту һәм эшкә урнаштыру өчен яшьләрне җәлеп итү, урман хуҗалыгы өлкәсендәге алдынгы тәҗрибәләрне һәм казанышларны пропагандалау, шулай ук ведомство буйсынуындагы учреждениеләрнең урманнардагы янгыннарны сүндерүгә әзерлек дәрәҗәсен үстерү максатларында үткәрелә. Программада: гамәлдәге законнарны һәм урманнарда янгыннарны сүндерү кагыйдәләрен белүгә карата теоретик тест, шулай ук физик әзерлек һәм каршылыклар полосасы. Биремнәрнең үтәлеше урман янгыннарын сүндерү эшендә күп еллык стажы булган белгечләрнең экспертлык төркеме тарафыннан бәяләнәчәк.