ЯҢАЛЫКЛАР

Быел Татарстан июнь азагында Киров шәһәрендә узган “Урман кисүче – 2014” бөтенроссия һөнәри осталык конкурсында беренче тапкыр катнашты. Беренче катнашуга һәм Россиянең барлык төбәкләреннән килгән тәҗрибәле көндәшләр күп булуга карамастан, Татарстан урман кисүчеләре – “Урман” дәүләти бюджет идарәсенең җыелма командасы уңышлы чыгыш ясады.

ТР Урман хуҗалыгы министрлыгының рәхмәт хатларын һәм кыйммәтле бүләкләрен министр Наил Мәһдиев команда капитаны, “Нурлатлес” идарәсе директоры Спартак Еливановка, Саба урман хуҗалыгы һәм “Нурлатлес” идарәсе мастерлары Станислав Марининга, Николай Гришаковка, Рәмил Закировка, Иван Дружковка, Валерий Ивановка тапшырды.

10 яшь белгеч (икесе кызыл диплом иясе) Татарстанның һәм Россиянең Казан, Яшел Үзән, Чаллы һәм башка шәһәрләрендәге урман индустриясе һәм агач эшкәртү предприятиеләрендә эшләргә әзер. Алар арытаба агач эшкәртү, яңа материаллар, агач эшләнмәләр булдыру һәм аларны камилләштерү эшенә кушылачак.

“Агач материаллар эшкәртү” кафедрасын тәмамлаучыларга дипломнар тапшырганда урманчылыкның эшләр идарәчесе Гадел Галиуллин: республиканың урман индустриясе комплексы урман хуҗалыгы белән бергә үсә. Зур һәм заманча Kastamonu Integre агач эшкәртү заводын төзү төбәгебезнең урман индустриясе комплексын үстерүдә яңа баскыч булып тора. Аның артыннан йорт җиһазлары чыгара торган предприятиеләр дә төзелер, һәм димәк университет тәмамлаучылар өчен яңадан-яңа эш урыннары да булыр, дип белдерде.

хуҗалыгы министрлыгы җитәкчеләренә рәхмәт белдерде

150дән артык кеше, олысы-кечесе, Алабуга урманчылыгының Боровецк урманында сәламәт яшәү рәвеше күнекмәләрендә, спорт ярышларында катнашу, үз талантларын әдәби-музыкаль кичәдә күрсәтү өчен җыелды.

Слетта катнашучылар 400 ылыслы агач утыртты, үсентеләрне Алабуга урманчылыгы бирде.

Слет азагында театраль Иван Купала бәйрәме уздырылды, аңа барысы да җәлеп ителде. Кайтыр алдыннан алар урман территориясен чистарту өмәсендә катнаштылар, җыелган чүп-чар полигонга озатылды.

Проектның максаты булып ак койрыклы су бөркетенең Татарстанда оялау төркеменең территориаль бәйләнешләрен, яшәү озынлыгын, тереклек итү үзенчәлекләрен, үлем сәбәпләрен һәм таралышын ачыклау тора. Кошлар европа программасы буенча махсус төсле боҗралар белән тамгалана, моны кошлар боҗралауның Швеция үзәге координацияли.

Боҗралау барышында орнитолог Ринур Бикмансуров ак койрыклы су бөркетенең Әгерҗе, Югары Ослан, Алабуга, Яшел Үзән, Кама Тамагы, Лаеш, Мамадыш, Түбән Кама, Балык Бистәсе, Спас, Тәтеш, Тукай, Чистай районнарындагы оялау кишәрлекләрендә булды. Шул исәптән – “Спас”, “Зөя”, “Кичкетаң”, “Чиста болыннар”, “Лобач тавы” тыюлыкларында, “Борков дачасы” табигать һәйкәлендә.

Галимнәр шулай ук су бөркетләренең бала чыгаруы өзелү, йомыркалары һәм чебиләре һәлак булу очракларын да теркәделәр.

Быел Татарстанда 23 оядагы 43 чеби боҗраланды.

Урманнар нилектән яна? Төбәкләр моңа ничек әзерләнә, инде кабынган янгыннарны ничек сүндерә? 2010 елның җәе кабатланмасын өчен нинди чаралар күрергә кирәк? Бәйсез экспертлар, шулай ук Гринпис вәкилләре Россиядәге урман янгыннары турында чын белешмәләр яшереп тотыла, дип саныйлар. Дөресме бу? Андый белешмәләрне яшерү кемгә ни өчен кирәк булырга мөмкин? Табигый һәм антропоген янгыннар нинди ешлык белән кабыналар? Экономика һәм экосистемалар өчен аларның тәэсире никадәр?

Әңгәмәдә катнашалар: Фатих Сибгатуллин – Дәүләт Думасының Табигый байлыклар, табигатьтән файдалану һәм экологик комитеты әгъзасы; Андрей Калинин – “Авиалесхорана” федераль идарәсе башлыгы; Наил Мәһдиев – Татарстан урман хуҗалыгы министры; Алексей Ярошенко – “Россия Гринписы”ның урман бүлеге җитәкчесе; Николай Моисеев – Мәскәү дәүләт урман университетының экономика һәм идарә кафедрасы мөдире, РФА академигы, Россиянең атказанган урман белгече; Вячеслав Федоров – “Яшел патруль” Бөтенроссия җәмәгать оешмасының информацион-аналитик проектлары җитәкчесе; Петр Цветков – В.Н.Сукачев ис. Урман институтының (Красноярск) урман пирологиясе лабораториясе мөдире, биология фәннәре докторы.

Урман хуҗалыгы министры Наил Мәһдиев чакыруы буенча, Россиянең алдынгы урман патологларының берсе, биология фәннәре докторы, профессор Андрей Селиховкин Шәһәр яны урманчылыгы урманнарында булып, наратлар һәм чыршылар корый торган кишәрлекләрне карады. Зур һәм тыштан таза күренгән агачлар корый, кайрылары каралып куба, ылыслары саргая. А.В.Селиховкин моны климатның тулаем җылынуыннан һәм әйләнә-тирәлектә дымлылык кимүдән, урманнарда корткычлар киң таралудан күрә. Шул ук чирләрдән шәһәр урманлыклары да зыян күрә, аларга, җитмәсә, зур антропоген йогынтылар да кушыла. Күп кенә казанлылар башкаланың административ территорияләрен бизәп торган күк чыршыларның коруына борчыла. Галимнең фикеренчә, монда ашыгыч рәвештә кеше катнашы сорала – тиешле җирләрдә санитар кисүләр үткәрергә, мөмкин булганда агачларны дәваларга кирәк.

Тантанада Казан дәүләт аграр университетының урман хуҗалыгы һәм экология факультеты деканы Людмила Пухачева сүзне министрлыкның эшләр башкаручысы Гадел Галиуллинга биргәндә, бу уку елында факультет һәм Урман хуҗалыгы министрлыгы арасында кадрлар әзерләү һәм республика урман хуҗалыгын фәнни-техник тәэмин итү буенча хезмәттәшлек дәвам итте, дип белдерде.

Г.Галиуллин, чыгарылыш төркемен котлаганнан соң, министрлык урман хуҗалыгы оешмаларына эшкә яшь, укымышлы, оста белгечләр килүен тели, аларга биредә хезмәт, иҗат һәм фәнни эшчәнлек буенча барлык мөмкинлекләр булдырылачак, дип ышандырды.

Дәүләт хезмәте һәм кадрлар мәсьәләләре секторы мөдире Гадел Баязитов исә укып чыгучыларны республиканың урман хуҗалыгы оешмаларындагы вакантлы урыннар белән таныштырды.

Чиркәү 2013 елның көзендәге ут төртүдән соң яңадан торгызылды. Яңа гыйбадәтханә искесен төгәл кабатламый, ләкин тышкы яктан охшаш. Аның проекты Россия Православие чиркәвенең Татарстан митрополиясе белән килешенгән иде.

Гыйбадәтханә республика җитәкчелеге, район предприятиеләре һәм халкы ярдәме белән төзелде, шул исәптән 3 млн сум Татарстан Президенты йөкләмәсе буенча бүлеп бирелде. Ә чиркәүнең агач бураларын ТР Урман хуҗалыгы министрлыгы бурап бирде.

“ПРАВ?ДА!” ток-шоуының Россия Федерациясе территориясендәге урман янгыннарына багышланган тапшыруында РФ Федераль Җыелышы Дәүләт Думасының Табигый байлыклар, табигатьтән файдалану һәм экология комитеты депутатлары, Авиалесохрана белгечләре, фән вәкилләре катнашачак. Программаны әзерләүчеләр, Татарстан Хөкүмәте һәм Урман хуҗалыгы министрлыгы үткәрә торган чаралар турында сөйләвен үтенеп, ТР урман хуҗалыгы министры Наил Мәһдиевка да мөрәҗәгать иткәннәр. (Шул чаралар нәтиҗәсендә Татарстанда инде өч ел рәттән урман янгыннары чыкмый.)

“ПРАВ?ДА!” (ОТР) ток-шоуы эфирга 9 июльдә 19.30да чыга.

Бу көнне университет аудиторияләрендә кеше күп булды. Ректор Евгений Романов төрле елларда укып чыгучыларны каршы алды, алар арасында Татарстанның урман хуҗалыгы белгечләре дә бар иде.

Университетта иң өлкәне булган Урман хуҗалыгы факультеты – Россиядәге шундый профильле иң алдынгы факультетларның берсе. 2013 елда ул урман белгечләре әзерли башлауның 95 еллыгын билгеләп үтәчәк. Нәкъ шушы факультет нигезендә Югары урман мәктәбе төзелгән, соңра ул Идел буеның иң эре вузларының берсенә әверелгән.

Университетны тәмамлаучылар мондагы иң яңа урман хуҗалыгы инновацияләре, биологик лабораторияләр, ботаника бакчасы белән дә таныштылар.