ЯҢАЛЫКЛАР

2016 елның 20 декабрендә Рослесхоз карамагындагы Иҗтимагый совет утырышы кысаларында урман хуҗалыгын интенсификацияләү контекстында авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә урманнардан файдалануны хокукый җайга салу мәсьәләсе әһәмиятле темага әверелде.

Авыл хуҗалыгы җирләрендәге урманнар проблемасы беренче карашка гына җиңел кебек күренә. Бүгенге көндә Россиядә урман басып киткән авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрнең мәйданы, төрле бәяләүләр буенча, 30 миллион гектардан алып 70 миллион гектарга кадәр тәшкил итә. 2010 елга карата ташландык сөрүлек җирләренең мәйданы гына да 31,6 миллион гектарга җиткән. Кагыйдә буларак, мондый чирләр чагыштырмача зур уңдырышлы һәм транспорт ягыннан караганда файдалану мөмкинлеге зуррак.

Чирек гасырдан артык файдаланмаганга күрә, авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге бу җирләр агач-куаклар белән капланган, күп очракларда аларда тулы урман формалашкан.

"Кайтарып булмаучанлыкның беренче баскычын без инде үттек, ул вакытта әле бу җирләрне авыл хуҗалыгы әйләнешенә кайтарырга була иде, аларны яңадан үзләштерүнең икътисад ягыннан мәгънәсе бар иде. Хәзер, үсеп киткән утыртмаларны исәпкә алып, бу инде икътисади яктан караганда табышлы булмый башлады. Моннан тыш, без кайтарып булмаучанлыкның икенче баскычына якынлашабыз, бу очракта биредә урман хуҗалыгы чаралары ярдәмендә югары продуктлы, максатчан билгеләнештәге утыртмаларны формалаштыру мөһим", – дип үзенең фәнни фикерен белдерде РАН Урман белеме институты директоры Андрей Сирин.

Шунысы мөһим, гамәлдәге законнар буенча, бу җирләрдә урман хуҗалыгын алып бару һәм товар агачын алу законлы түгел, авыл хуҗалыгы җирләренең хуҗалары административ җаваплылыкка тартыла. Нәтиҗәдә бу урманнар законсыз агач кисү объектларына һәм урман янгыннары барлыкка килү куркынычы булган зонага әверелә.

Юридик яктан караганда бу җирләр Авыл хуҗалыгы министрлыгы карамагында. Әлеге территорияләрдә авыл хуҗалыгы алып барылмый, янгын һәм санитария куркынычсызлыгы таләпләре тәэмин ителми. Ә бу җирләрне дәүләт урман фонды составына тапшыру яки авыл хуҗалыгы җирләрендә урман хуҗалыгын алып баруга рөхсәт итү аларда, Кытай һәм АКШтагы плантация урманнары аналогиясе буенча, югары табышлы плантация урманнарын үстерү мөмкинлеген бирер иде.

РАН Урман белеме институты белән WWF тарафыннан үткәрелгән уртак тикшеренүләрдән күренгәнчә, Ярославль өлкәсенең Углич районында авыл хуҗалыгы җирләренең 30%ы диярлек агач-куак үсемлекләре белән тулган, аның 15% артык өлеше – йомык булмаган, инде формалашып җиткән агачлар. Өстәмә рәвештә җирләрнең тагын 10% алып 20%ына кадәрге өлеше урман  белән каплана башлау стадиясендә. Күп еллык тикшеренүләр Ярославль өлкәсенең Углич районындагы кара җирсез үзәк өчен типик булган урман үсү шартлары,  авыл хуҗалыгы һәм урман хуҗалыгы торышы буенча үткәрелде.

РАН Урман белеме институты тарафыннан төбәк дәрәҗәсендә, картография белешмәләрен һәм космостан төшерелгән уртача һәм югары рөхсәтле материалларны анализлау нигезендә, җир өсте нокталары челтәрләрен төзүне һәм җирне ерактан торып зонд белән тикшерүнең мультиспектраль белешмәләренә ике дәрәҗәле классификацияләүне үткәрүне кертеп, урман каплаган авыл хуҗалыгы җирләренең торышын бәяләү методикасы эшләнде.

Юридик мәсьәләләрне хәл итүдә мөмкин булган чишелеш юллары булып авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә урман хуҗалыгын алып баруга рөхсәт итә торган агач белән капланган авыл хуҗалыгы җирләрен РФ субъектларының урманнар белән идарә итү органнары идарәлегенә тапшыру яки РФ Җир кодексына үзгәрешләр кертү тора. Андрей Сирин фикеренчә, бу хосусый урманнар барлыкка килүнең әһәмиятле прецендентын барлыкка китерәчәк, кагыйдәләрне эшләп, аларда урман хуҗалыгын алып баруны җайга салуны таләп итәчәк.

Нәтиҗәдә ясалма рәвештә утыртылган, югары табышлы интенсив урман хуҗалыгын алып бару мөмкинлеген биреп кенә калмыйча, инфраструктура проектларын тормышка ашыру нәтиҗәсендә юкка чыга барган урман җирләрен тулыландыручы, югары продуктлы урманнар барлыкка килер иде. Ләкин авыл хуҗалыгы җирләрендәге урманнар мәсьәләсен хәл итүне бу җирләр өчен җаваплы булган ведомствоның позициясе тоткарлый.

"Рослесхозга җирләрдән файдалануның нәтиҗәлелеге өчен борчылучы гражданнардан мөрәҗәгатьләр килә. Күп җирләрдә, шул исәптән урманнары җитәрлек булмаган һәм катлаулы экологик торышлы төбәкләрдә урманнар үсеп чыга, ләкин алар тиешенчә тәрбияләнми, шул исәптән янгынга каршы чаралар белән тәэмин ителми. Хәзерге вакытта җирдән файдаланучыларның җир кишәрлегеннән сыйфатлы файдалану сыйфатында законлы нигезләрдә урман үстерү хокукы юк. Мондый җирләрдә урманнар үстерү төбәкләрнең гомуми экологик торышына уңай тәссир итәчәк", – ди Федераль урман хуҗалыгы агентлыгының Урманнардан файдалану һәм аларны үстерү идарәсе башлыгы Михаил Доронин.

2016 елның 20 декабрендә Федераль урман хуҗалыгы агентлыгында Рослесхоз карамагындагы Иҗтимагый совет утырышы булды. Утырыш Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министры урынбасары – Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы Иван Валентик һәм Россиянең Бөтендөнья кыргый табигать фондының табигатьне саклау сәясәте буенча директоры – Рослесхоз карамагындагы Иҗтимагый совет рәисе Евгений Шварц җитәкчелегендә узды.

Иҗтимагый совет утырышында 2016 елда ачык белешмәләрне – урманнардан файдалану, аларны үстерү, яклау буенча белешмәләрне һәм башка төрле мәгълүматларны кертеп, Рослесхозның Ачык булу концепциясен тормышка ашыру һәм, № 455-ФЗ Федераль закон нигезләмәләренә туры китереп, урман патологиясе тикшеренүләре актларын РФ субъектларындагы урманнар белән дәүләти идарә итү органнары интернет сайтларында бастырып чыгару төп темаларга әверелде.

 Шулай ук Россия Федерациясенең 2013-2020 елларга "Урман хуҗалыгын үстерү" дәүләт программасы проекты һәм авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләрдә урман хуҗалыгын интенсификацияләү контекстында урманнардан файдалануны хокукый җайга салу мәсьәләсе турында да сөйләштеләр. 2017 елга Рослесхоз максатларының һәм бурычларының халыкка ачык декларациясе проекты һәм 2015 һәм 2016 елларда  Рослесхоз максатларының һәм бурычларының халыкка ачык декларациясен тормышка ашыру аерым темага әверелде.

Су саклау зоналарында һәм Байкал табигый территориясенең үзәк экология зонасында тоташ кисүләргә рөхсәт бирә торган "Байкал күлен саклау турында" Федераль законга һәм урман мөнәсәбәтләрен җайга салуны камилләштерү өлешендә Россия Федерациясе Урман кодексына үзгәрешләр кертү хакында"гы федераль закон проекты көн тәртибендәге әһәмиятле пункт булды.

"Иҗтимагый совет эшенә килгәндә, мин аны иң актив иҗтимагый советларның берсе дип саныйм. Тулаем алганда, без башка ведомстволар тәҗрибәсенә анализ ясадык – күпчелек ведомстволарда утырышлар тынычрак үтә, фикер алышуларда үткенлек азрак. Бу параметрларда тукталырга, темпларны киметмәскә кирәк дип саныйм мин, чөнки илебез урманнары темасы, тармак проблематикасы, бүген күп нәрсә эшләнүгә һәм эшләнгән булуга карамастан, бер генә дә гадәти шартларда түгел.

Иҗтимагый совет киңәшләрен исәпкә алуны күздә тотканда, 90 тәкъдимнең 50се исәпкә алынды. Бу яхшы күрсәткеч дип саныйм мин, чөнки алар исәпкә алынып кына калмады, ә Россия Федерациясе законнарындагы үзгәрешләрдә дә чагылдырылды", – дип билгеләде Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы җитәкчесе Иван Валентик. 

"Яшел Россия" хәрәкәтендә катнашучылар тугыз төп экология чарасы буенча елга йомгак ясадылар. Мәскәүдә ведомстволарны бүләкләделәр.  "Җиңү урманы" экологик-патриотик проектлар конкурсында Россия Федерациясенең 85 субъекты катнашты.  Нурлат балалар экология берләшмәсе, "Яшел Россия" экологик хәрәкәте җитәкчесе К.Ю. Курченкова сүзләренә караганда, иң бай материал тапшырган.  Т.И. Чибидина утыртмаларның схемасын, үсентеләр багышлап утыртылган ветераннарның исемлеген, Бөек Ватан сугышы ветераннары фотоларын, аларның биография мәгълүматларын җибәргән. Урман хуҗалыгы ярдәме белән исемле табличкалар ясаганнар.    Альбомда агач утырту һәм үсентеләрне карау эшләре белән шөгыльләнгән һәм язгы-җәйге чорда эзләнү эшләрен үткәргән баларның фотолары урнаштырылган. Икенче альбом – ул Нурлатта һәр параллельдә 9 майга бәйрәм чараларын, үлемсез полк акциясен үткәрү турында сценарий. Мәскәүгә тантаналы бүләкләү чарасына бару Нурлат урман хуҗалыгының (җитәкчесе – Р.М. Галиев) шефлык ярдәме һәм "Макойл" нефть оешмасы (җитәкчесе – Д.А. Ишкинеев) теләктәшлеге белән мөмкин булган.     Проектта катнашкан һәркемгә рәхмәтебезне җиткерәбез һәм якынлашып килүче 2017 ел белән котлыйбыз. Экология елын иң абруйлы бүләктән башлау – күңелле вакыйга һәм шул ук вакытта бурычларны да арттыра.

Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы Йошкар-Ола шәһәрендә "Хәзерге икътисад шартларында Россия Федерациясенең урман законнары" темасына семинар үткәрәчәк, анда Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы белгечләре катнашачак. Семинарда түбәндәгеләр хакында сөйләшергә планлаштыралар: урман фонды җирләрендә Россия Федерациясенең хокукларын һәм законлы мәнфәгатьләрен яклауны тәэмин итү, суд тәҗрибәсе, хокукый җайга салуны контрольдә тоту, Урал федераль округында урманнар белән дәүләти идарә системасы эшчәнлеген оештыруның хокукый аспектлары. Шулай ук федераль дәүләт урман күзәтчелеген гамәлгә ашыру буенча суд тәҗрибәсе һәм урман кишәрлекләре арендаторлары белән хезмәттәшлек, үзагачны кабул итү һәм төяп җибәрү пунктларының эшчәнлеге, урман мөнәсәбәтләре өлкәсендә хокук бозулар өчен административ җаваплылыкка тарту тәҗрибәсе һәм бу өлкәдәге проблемалар турында, шулай ук урман кишәрлекләренең аренда шартнамәләре буенча алынмаган түләүләрне түләттерү тәртибе хакында сөйләшәчәкләр.

"Буа урманчылыгы" ДКУ белән "Буа урман хуҗалыгы" ДБУ "2016 ел өчен урманчылык белән урман хуҗалыгының эшенә йомгак ясау"; "Коррупциягә каршы көрәш турында" 25.11.2008 № 273-ФЗ Федераль законның максатлары, төп принциплары, бурычлары; 28.12.2013 № 415-ФЗ һәм 29.12.2014 № 455-ФЗ Федераль законнарын тормышка ашыру темасына уртак җыелыш үткәрделәр. "Буа урманчылыгы" ДКУ җитәкчесе-урманчысы И.И. Гатауллин, "Буа урман хуҗалыгы" ДБУ директоры С.В. Кириллов, җитәкче-урманчы урынбасары М.М. Гафаровлар докладлар белән чыгыш ясады. Урманны саклау һәм яклау инженеры М.И. Егоров коррупцияне кисәтү буенча төп чаралар турында сөйләде. Моннан тыш, урман хуҗалыгыннан файдалану инженеры урманнарны саклау, яклау һәм үрчетү эшләрен үткәрүгә карата 2017 ел бурычларын атады.

Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгының дәүләт контроле һәм күзәтчелеге бүлеге башлыгы Нияз Таҗмиев ТЯГ телеканалында Татарстан Республикасы Президентының Коррупциягә каршы көрәш мәсьәләләре буенча идарәсе теләктәшлегендә "Трибуна Нового Века" программасында катнашты.

Программа барышында Нияз Таҗмиев билгеләп үткәнчә, урманнардан законсыз файдалануның төп проблемасы шунда ки: барлык урман кишәрлекләре дә  ызанлап алынмаган. 2016 елның 01 декабренә карата урман фонды җирләрендә 1235,4 мең гектар мәйданда Россия Федерациясенең милекчелек хокукы теркәлде, бу барлык урман фонды мәйданының (1236,4 мең гектар) 99%ын тәшкил итә. Кадастр исәбенә алу органнары тарафыннан әлеге кишәрлекләр элек исәпкә алынган җир кишәрлекләре буларак (шартлы кадастр номеры булган) кадастр исәбенә алынды.

Урман кишәрлекләренең чикләре 1764 урман кишәрлегенә карата 173 мең гектарда (республиканың урман фонды мәйданының 14%ы) тәгаенләнде. Дәүләт контрактларын үтәү кысаларында Нурлат, Саба, Аксубай, Әгерҗе һәм Азнакай урманчылыклары чикләрендә 126,6 мең гектар мәйданда 768 урман кишәрлеге дәүләт кадастр исәбенә алынды. Хәзерге вакытта "Рослесинфорг" ФДУП Казан филиалы тарафыннан Әгерҗе, Азнакай һәм Аксубай урманчылыклары чикләрендә кадастр эшләре дәвам итә.

2014-2015 елларда "Рослесинфорг" ФДБУ филиалы булган "Мослеспроект" тарафыннан Яшел Үзән, Шәһәр яны һәм Бөгелмә урманчылыклары чикләрендә гомуми 76158 гектар мәйданда кадастр исәбенә алу өчен җир кишәрлекләре турында белешмәләрне үз эченә алучы документларны әзерләү эшләрен башкару буенча 2,974 мең гектар мәйданда 103 урман кишәрлеге кадастр исәбенә алынды. Хәзерге вакытта бу эшләр дәвам итә.

Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы тарафыннан гражданнарның урманнардан ирекле файдалана алуын чикләү өлешендә хокук бозуларны чикләү эшләре алып барыла. 2016 елда дәүләт урман инспекторлары тарафыннан гражданнарның урманнарда ирекле йөрүен коймалар, шлагбаумнар, ясалма киртәләр ясау юлы белән чикләү буенча 70 очрак ачыкланды. Коймаларны һәм киртәләрне сүтү юлы белән, Урман хуҗалыгы министрлыгының урман законнарын бозуларны бетерү турындагы 25 шикаяте суд органнары тарафыннан канәгатьләндерелде.

2016 елның 12 декабрендә Россия ТАСС мәгълүмат агентлыгында Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министры урынбасары – Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы җитәкчесе Иван Валентикның матбугат конференциясе булып узды. Кырымның урман тармагына кагыла торган мәсьәлә журналистларда аеруча зур кызыксыну уятты. Рослесхоз җитәкчесе Республиканың табигатендәге һәм урман хуҗалыгындагы үзенчәлекләргә игътибар юнәлтте, кайбер мисалларга җентекләбрәк тукталды.

Бүгенге көндә Россия Федерациясенең барлык субъектларында да урман хуҗалыгы өлкәсендәге федераль законнар гамәлдә. Ләкин шундый хәл барлыкка килде: Кырым Россия тарафыннан кабул ителгәннән соң Республикада хәзерге вакытта урман хуҗалыгы өлкәсендә төбәк законнары гамәлдә. Бу, үз чиратында, урман тармагын хокукый җайга салуда күпчелек процессларны катлауландыра. 

Кырым урманчылары өчен барлыкка килгән төп проблемаларның берсе – урманнардагы төп урман токымнары булган кырым нараты яки Паллас нараты (лат. Pinus nigra subsp. pallasiana) Россия Федерациясенең Кызыл Китабына кертелгән. Димәк, бу токымнарда теләсә нинди кисү эшләре тулысынча тыела дигән сүз. Шул ук вакытта Кырым наратына, башка агачлар белән беррәттән, зыянлы организмнар тарафыннан зыян салынырга мөмкин, даими коры һава торышы аркасында чәчәклекләр корый. Интенсив антропоген басымга тапкырланган әлеге факторлар урманнардагы табигый янгын куркынычы классының сизелерлек артуына китерә. 

Урманнарда янгыннарны кисәтү өчен урман хуҗалыгы буенча тулы комплекслы чаралар үткәрелә, мәсәлән: тәрбия кисүләре, чүп-чардан арындыру, санитар кисүләр һәм агачлыкларда янгын куркынычын киметүгә юнәлдерелгән башка төрле чаралар. Барлыкка килгән вәзгыятьтә бу гамәлләрнең берсен дә эшләп булмый.

"Бүгенге көндә Кырым Республикасы – урман мәйданнары зур булган Россия төбәге. Билгеләп үтәм: бу тау урманнары, 300 мең гектарга якын. Кыйммәтле урман үсемлекләренең төрләре бик күп, Кызыл Китапка кертелгәннәре дә юк түгел. Шул ук Кырым нараты (Паллас нараты) – бик катлаулы проблема, чөнки, Кызыл Китапка кертелгәнгә күрә, бу төр агачларны кисеп булмый. Югыйсә ул да кибә, һәлак була һәм янгын куркынычын киметү өчен агачларның бер өлешен кисәргә кирәк", – дип хәбәр итте Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министры урынбасары – Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы җитәкчесе Иван Валентик.

Узган елда ярымутрауда берничә урман янгыны теркәлде, алар кеше эшчәнлеге белән бәйле. Рекреация басымы үскән мәлдә төбәк урманнары махсус саклау һәм игътибар предметына әверелергә тиеш. 

Урманнарны төбәк милегеннән федераль милеккә күчерү урманнарда алып барылган төзелеш мөмкинлекләрен кисәк киметәчәк, чөнки дәүләт урман фонды территорияләрендә капиталь төзелеш эшләре тыела.

"Минем уйлавымча, урманнарны Кырым Республикасының республика милегеннән федераль милеккә – урман фонды җирләренә тапшыру системалы чишелеш булыр иде. Кырым Республикасы әлегә мондый карарга килмәде. Бу гамәл андагы вәзгыятьнең контрольдә булуын дәвам иттерүгә карата безнең йогынты итә алу мөмкинлеген көчәйтә алыр иде дип саныйм. Быел Кырым Республикасы белән без авиаурман сагының уздырулы маневр көчләре турында килешүләр төзедек. Урманнарны саклау һәм яклау буенча вәкаләтләрне безгә тапшырган очракта, без Кырымдагы хезмәттәшләребез белән бергәләшеп Кырым урманнарын саклау һәм арттыру турында яхшырак кайгырта алыр идек, дип уйлыйм", – дип тәмамлады Россия Федерациясе табигый ресурслар һәм экология министры урынбасары – Федераль урман хуҗалыгы агентлыгы җитәкчесе Иван Валентик.

Алмас Нәзиров Татарстан делегациясе составында Төркия Республикасында сәфәрдә. Визит кысаларында Төркия Республикасының икътисад министры Нихот Зейбекджи һәм бизнес вәкилләре катнашында Төркия-Татарстанның эш форумы узачак.

Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгында ведомство һәм ведомство буйсынуындагы учреждениеләрнең хезмәткәрләре өчен коррупциягә каршы көрәш буенча лекция укылды. Чарада Татарстан Республикасы урман хуҗалыгы министрының беренче урынбасары Ә.Н. Бәдертдинов катнашты. Урман хуҗалыгы белгечләренә коррупциячел хокук бозулар турында видеоролик күрсәтелде, аннан соң докладлар тыңланды.

Дәүләт хезмәте һәм кадрлар мәсьәләләре буенча сектор җитәкчесе Г.А. Шәмсетдинова коррупцияне кисәтү буенча төп чаралар, хезмәт тәртибенә карата чикләмәләр, тыюлар, таләпләр һәм дәүләт гражданлык хезмәтен үтүгә бәйле коррупциячел хокук бозуларны кисәтү турында сөйләде, шулай ук урман тармагына караган берничә төп мәсьәләгә ныклабрак тукталды. Юридик бүлек башлыгы М.В. Зайцева, дәүләт контроле һәм күзәтчелеге бүлеге башлыгы Н.М. Таҗмиев, урман фондын саклау һәм яклау секторы җитәкчесе Н.М. Мирсияпов үзләренең чыгышларында вазифаи бурычларны үтәгәндә коррупциячел күренешләрне юкка чыгару мәсьәләләренә тукталдылар.

Тулаем алганда, лекция барышында 2008 елның 25 декабрендәге № 273-ФЗ Федераль законның максатлары, төп принциплары, бурычлары ачылды. Бу сөйләшү билгеле бер мисаллар, аналитик нәтиҗәләр һәм аңлатмалар белән баетылган тере, кызыклы әңгәмә булды.

Чарага түбәндәгеләр чакырылган иде:

- Татарстан Республикасы Урман хуҗалыгы министрлыгы карамагындагы Иҗтимагый совет рәисе урынбасары И.Н. Зарипов;

- Идел буе федераль округы буенча Урман хуҗалыгы департаментының урманнарда федераль дәүләт урман күзәтчелеге, федераль дәүләт янгын күзәтчелеге һәм гражданлык оборонасы бүлеге башлыгы урынбасары Д.И. Зарипов;

- "Рослесинфорг" ФДБУ Казан филиалы директоры А.Я. Йосыпов. 

2016 елда Татарстан Республикасы дәүләт хезмәткәрләре арасында спартакиада кысаларында 10 декабрь көнне баскетбол ярышлары узды. Уеннар Баскет Холл спорт комплексында булды. Министрлык командасының көндәшләре буларак Татарстан Республикасы Президенты Аппараты һәм Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалыгы министрлыгы командалары уйнады. Бу ярышларда Министрлык командасы исеменнән министр ярдәмчесе Раил Гомәров, мөлкәт белән идарә итү, техник үсеш һәм хезмәт сагы бүлеге башлыгы Нияз Имамиев, аренда мөнәсәбәтләре бүлеге башлыгы Тимур Галиев, саклау һәм яклау секторы җитәкчесе Наил Мирсияпов, аренда мөнәсәбәтләре бүлегенең әйдәүче белгече Рамил Илдарханов, мөлкәт белән идарә итү, техник үсеш һәм хезмәт сагы бүлегенең әйдәүче консультанты Рамил Нурмөхәммәтов, биотөрлелек бүлегенең 1 разрядлы өлкән белгече Риант Габидуллин уйнады.